Cần quan tâm việc đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú

Bộ LĐ-TB&XH đang lấy ý kiến về Nghị định quy định việc hỗ trợ Nghệ nhân nhân dân (NNND) và Nghệ nhân ưu tú (NNƯT) có hoàn cảnh khó khăn. Cả nước có khoảng 560 nghệ nhân được nhận sự hỗ trợ này. Tuy nhiên, hiện tại ở Bạc Liêu - một trong những “chiếc nôi” quan trọng của nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ - vẫn chưa có nghệ nhân nào được phong tặng những danh hiệu cao quý này để có thể nhận được sự đãi ngộ xứng đáng!?

Theo tiêu chí của Nghị định, các NNND, NNƯT có thu nhập thấp, hoàn cảnh khó khăn là những người thuộc hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người thấp hơn mức lương cơ sở do Chính phủ quy định gồm: người từ đủ 60 tuổi trở lên đối với nam hoặc từ đủ 55 tuổi trở lên đối với nữ sống độc thân; người dưới 60 tuổi đối với nam hoặc dưới 55 tuổi đối với nữ sống độc thân và mắc một trong các bệnh thuộc danh mục bệnh hiểm nghèo, hoặc bị khuyết tật, hoặc đang nuôi dưỡng thân nhân trực tiếp là người khuyết tật; người từ đủ 60 tuổi trở lên đối với nam hoặc từ đủ 55 tuổi trở lên đối với nữ không sống độc thân; người dưới 60 tuổi đối với nam hoặc dưới 55 tuổi đối với nữ không thuộc đối tượng mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị khuyết tật hoặc đang nuôi dưỡng thân nhân trực tiếp là người khuyết tật... Bạc Liêu có không ít trường hợp thuộc diện khó khăn rất cần được hỗ trợ, nhưng ngặt nỗi họ chưa được phong tặng danh hiệu NNND hay NNƯT.

Bạc Liêu có không ít nghệ nhân đờn, ca tài năng, tâm huyết xứng đáng để xét đề nghị phong tặng danh hiệu NNND, NNƯT. Ảnh: N.V

Theo quy định của Chính phủ, để được phong tặng danh hiệu NNƯT thì nghệ nhân phải đáp ứng các tiêu chuẩn: Trung thành với Tổ quốc Việt Nam XHCN; chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị, tổ chức, địa phương. Có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu trong cuộc sống; tâm huyết, tận tụy với nghề, được đồng nghiệp và quần chúng mến mộ, kính trọng; đào tạo được cá nhân đang tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Có tài năng nghề nghiệp đặc biệt xuất sắc, có cống hiến to lớn, tiêu biểu cho sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của địa phương, thể hiện ở việc nắm giữ kỹ năng, bí quyết thực hành di sản văn hóa phi vật thể, có thành tích, giải thưởng, sản phẩm tinh thần hoặc vật chất có giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học, nghệ thuật, thẩm mỹ, kỹ thuật. Có thời gian hoạt động trong nghề từ 15 năm trở lên. Còn về tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu NNND thì cá nhân phải có thời gian hoạt động trong nghề từ 20 năm trở lên và đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu NNƯT; đồng thời, phải có tài năng nghề nghiệp đặc biệt xuất sắc, có cống hiến to lớn, tiêu biểu cho sự nghiệp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong phạm vi cả nước...

Thời gian cống hiến đủ lâu, tâm huyết với nghề, có công truyền dạy cho thế hệ trẻ… nhưng nhiều nghệ nhân của tỉnh chưa được đề nghị xét phong tặng danh hiệu NNND, NNƯT để có thể nhận đãi ngộ thì thật đáng tiếc! Có thể điển hình như: cụ Huỳnh Văn Viễn (ấp Phước Thạnh 2, xã Long Thạnh, huyện Vĩnh Lợi) nay đã ngoài 70 tuổi, bị mù bẩm sinh, nhưng tài chơi đờn thì khó ai sánh kịp. Loại đờn nào trong nhóm “tứ tuyệt” của đờn ca tài tử ông cũng chơi được. Vậy mà, niềm đam mê, tâm huyết ấy cũng chỉ giúp ông sống đắp đổi qua ngày. Hay ông Cao Hoài Phương (khóm Trà Kha, phường 8, TP. Bạc Liêu) là nghệ nhân ca vang bóng một thời, cũng từng làm thủ tục hồ sơ để xét NNƯT nhưng vẫn chưa được công nhận. Và còn những nghệ nhân trong ban đờn “lão luyện” của tỉnh có mặt hầu hết các sự kiện văn nghệ của tỉnh, như: Hoàng Phỉ, Thanh Phúc… đang vật lộn với cuộc mưu sinh hàng ngày. Điều này khiến nhiều người không khỏi băn khoăn.

Chuyện đãi ngộ nghệ nhân đã được bàn luận, mổ xẻ rất nhiều từ trước đến nay, và khi nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể, thì thiết nghĩ đã đến lúc ngành chức năng cần quan tâm hơn nữa đến cuộc sống của họ. Và trong thời gian tới, ngành chức năng cần quan tâm đến việc đề nghị xét tặng danh hiệu NNND, NNƯT, để các nghệ nhân có thể nhận được sự hỗ trợ, từ đó an tâm biểu diễn, truyền dạy và giữ gìn di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

NGỌC VŨ