Cánh đồng xưa…

Hồi đó cánh đồng còn lớn lắm và phải đi bằng xuồng, luồn lách trên những con kênh nhỏ trong 6 tháng mùa mưa, trên 1 cây số mới đến miếng ruộng nhà. Nhà có ruộng nhiều thường cất cái chòi nho nhỏ, thậm chí là căn chòi cặm cột trên mặt ruộng, chỉ sử dụng tầng lót sạp phía trên. Mọi căn chòi đều tạm bợ, đơn sơ và đây là cách đỡ mất thời gian tới lui, nhất là khi vào vụ. Ở lại chòi ruộng có thêm thời gian làm việc trên đồng, giăng lưới bắt cá nấu cơm ăn, rồi ngủ sớm. Cảnh vật thì buồn, chỉ thấy mặt trời lên phía bên đây rồi xuống phía bên kia mỗi ngày. Quanh mình chỉ có cánh đồng ngập nước. Cho đỡ buồn chỉ còn cách nghe radio hay đờn rồi ca một mình lẳn tẳn vài câu, làm cánh đồng hiu quạnh buồn hơn.
Nhà Đậm neo đơn, cha mẹ già lại chỉ mình Đậm là con nên từ năm mười một, mười hai tuổi Đậm đã ngồi trước mũi xuồng theo cha mỗi lần đi ruộng. “Làm được chuyện gì hay chuyện ấy, cho quen. Làm ruộng chớ phải làm “diệc” làm cò gì đâu mà sợ không biết!”, bác Tư, cha Đậm thường nói vậy. Dần dà, Đậm thành lao động chính trong gia đình, thành thạo chuyện ruộng nương. Thi thoảng vào mùa cấy gặt, cha mẹ mới cùng ra tiếp sức một, hai bữa cho nhanh. Chỉ cần một tai lưới, hai cái xoong, mớ gạo, thêm ít gia vị là Đậm có thể ở lại đồng vài ba bữa. Người bạn duy nhất của Đậm là chiếc radio cũ, mỗi khi trở lại căn chòi Đậm mở radio. Đài nào cũng được, không cần nhìn, ngón tay rà được đài nào, để y đài đó. Chương trình nào cũng được, miễn là có tiếng nói, tiếng đờn, cho vui. Về chòi, Đậm nằm trên vạc ló hai chân ra ngoài mép vạc đùng đưa, nghe tiếng nước từ bộ đồ ướt nhỏ xuống mặt ruộng, rồi nghe radio, có bữa mệt nhoài, ngủ quên.

Có lần Cần đi học trên tỉnh về dịp nghỉ hè. Ngày trước, ngày sau không thấy Đậm nó chống xuồng vô ruộng để gặp mặt. Sẵn đó, nhà cũng gởi thêm mấy món thức ăn, vật dụng cho Đậm. Thời điểm đó đã vào mùa gặt. Hai nhà Cần và Đậm chỉ cách nhau mấy căn ngoài đầu xóm. Ngày trước, có mấy năm Đậm học chung trường với Cần thời tiểu học nên đã chơi thân nhau, nhiều kỷ niệm từ nhỏ. Cần lớn lên theo đuổi việc học hành và mấy năm nay, lên tỉnh học. Thi thoảng có dịp về nhà, hai người vẫn hồn nhiên đùa giỡn như ngày còn nhỏ.      
Lúc xuồng của Cần cắm mũi vào dưới căn chòi, Đậm giật mình ngồi bật dậy, ngạc nhiên mà vui mừng không thể tả xiết. Vui mừng vì không nghĩ bất ngờ gặp Cần ở đây, cánh đồng vốn rất yên ả, buồn hiu này. Đậm nhảy phóc xuống xuồng, hai tay bẹo gò má Cần - “Bây giờ đã thành công tử bột rồi hén. Trắng bóc mà ú nu, ú na ra nè! Dân chợ có khác… Ủa! mà đi đâu vậy?”, - “Bác Tư kêu ra đây cấy tiếp chế nè! Đồ ăn bác gởi cho chế trước mũi xuồng đó…”, - “Dóc hoài, chuyện kêu tiếp chắc không có rồi, nhớ chế mà, phải hôn?”, - “Ừa! nhớ chế…”, Cần gật đầu.
Đậm máng bộ đồ của Cần lên cây chuột chạy trong chòi rồi lấy bộ đồ lao động của bác Tư cho Cần thay. Lúc sau, hai người đã cầm nọc cấy bước xuống ruộng. Trải bó mạ đều ra, dàn hàng ngang cấy những cây mạ tươi xanh xuống mặt ruộng. Đất phát, một tầm cấy đến mười, mười một cây, lúc nào Đậm cũng cấy nhanh hơn nên thi thoảng dừng lại để chờ Cần. Những câu chuyện kể trong những ngày xa nhau theo những bước lui dần có cả ngạc nhiên và niềm vui thêm hào hứng. Thi thoảng dừng tay nhìn nhau, cười. “Chừng nào đau lưng thì nghỉ, không có ép đâu đó!...”, Đậm nói. Cần cũng trả lời: “Không sao đâu mà!...”. 
Nói là không sao chớ chưa được nửa công đất Cần đã không chịu nổi nữa, trở về chòi, nằm vật ra sạp bằng cây cau. Đậm kêu Cần cởi bộ đồ lao động lem luốc phèn máng ra phía ngoài chòi cho khô rồi nằm nghe radio để Đậm nấu cơm, lát nữa cùng ăn. Cần ngủ quên lúc nào không hay, giấc ngủ không dài nhưng rất ngon. Lúc thức dậy thấy Đậm nằm kề bên và chiếc radio vẫn khò khè bên cạnh. “Chịu thức rồi đó hả? đúng là công tử bột, mới cấy một chút xíu đã ngủ mê như chết, làm ruộng kiểu này biết chừng nào khá nổi?... Cơm canh nguội lạnh hết rồi, để chế hâm nóng lại cái đã…”. 
***
Mấy năm sau, khi Cần tốt nghiệp đại học trở về quê thì cánh đồng xưa cũng đã quy hoạch làm khu thương mại vài năm trước. Đậm dùng tiền bồi thường miếng ruộng để xây căn nhà tường và mở tiệm tạp hóa. Thi thoảng qua nhà chơi, Đậm đãi Cần ly nước đá bào sirô với mấy muỗng chanh muối. Hương vị quen thuộc từ hồi học tiểu học với nhau Cần nhớ đến bây giờ. Đậm lấy chồng, anh làm thợ hồ, rảnh chạy honda ôm, chiếc xe đậu ngay thùng bán nước đá bào. Thi thoảng nhắc về cánh đồng xưa Đậm vẫn nói, đất đai còn biết cách làm giàu, người ta biết cách tiến thân, mình ên chế dậm chân hoài một chỗ, nghĩ cũng buồn…
Mọi thứ trong cuộc sống đều luôn phát triển, đi lên theo cách của riêng mình, đó là lẽ thường tình mà. Cần nói với Đậm như vậy. Cánh đồng xưa, bây giờ không còn nữa, nhưng có lẽ, vẫn còn mãi trong lòng giấc mơ vào hôm Cần ngủ quên trên tấm vạc cau sau khi tiếp chế Đậm cấy vài tầm đất. Giấc mơ không phải trong giấc ngủ mà khi Cần chợt tỉnh giấc. Ngắn ngủi mà thôi thúc, lúc đó Cần cứ ngỡ ngày nào đó, cánh đồng này sẽ là nơi gắn bó suốt cuộc đời mình…
Tháng mười một, hai ngàn mười sáu