Chăn trâu đồng đêm

Thu hoạch lúa vụ đông - xuân xong, người dân quê tôi lại tất tả cày ải để tiếp tục gieo cấy vụ hè - thu. Chỉ có tráng niên mới đảm đương nổi công việc cuốc cày đầy nặng nhọc này. Để kịp thời cho vụ mùa thì người ta không chỉ cày hai buổi sớm chiều mà còn tận dụng cả đêm trăng sáng. Những buổi chăn trâu đồng đêm của lũ trẻ chúng tôi đã bắt đầu từ đây.

Mỗi dịp gốc rạ ngoài đồng trắng trơ ra bởi cái nắng đầu hè thiêu đốt cũng là lúc bài vở ở trường của chúng tôi đã đâu vào đấy, nên ba mẹ không la rầy chuyện theo trâu quên cả học hành. Bao giờ cũng vậy, mỗi tối ra đồng, ba sẽ nói rõ đêm nay đi cày chỗ nọ, chỗ kia xem phản ứng của tôi thế nào. Hoặc thấy trước việc vất vả dắt trâu di chuyển năm lần bảy lượt trong đêm như thế mà bỏ cuộc hay không? Không! Ngược lại, chính lời ba nói đã vẽ ra cận cảnh tung hê, vui thú trước mắt mà tôi không nén lòng được.

Ảnh minh họa: B.T

Ai cày thì cứ cày. Mặc kệ mồ hôi ai ướt áo, phần chúng tôi trên đê dưới ruộng chơi liên tù tì các trò, từ bịt mắt bắt dê, đánh trận giả, đến rồng rắn lên mây, trốn tìm. Chơi chán chê, chúng tôi lại lúi húi khoét sâu bờ ruộng tạo thành cái lò rơm để nướng khoai mà khi ra khỏi nhà ai cũng thủ sẵn vài củ. Những củ khoai lang vừa chín tới nóng hôi hổi, sực nức mùi lửa rơm, vừa thổi vừa cắn, má đứa nào cũng phính phình lên. Quá nửa đêm, chúng tôi lo buộc trâu lại, rồi lăn ra ngủ ngon ơ giữa triền đê.

Hơn ba giờ sáng, người lớn đến đánh thức, đứa nào cũng mắt nhắm mắt mở lại chỗ ràng trâu dắt tới để cày. Xong xuôi, chúng tôi được tiếp tục ngủ cho đến lúc mặt trời lên đến một con sào. Đồng quê ban sáng đổi thay chóng vánh bởi những đường cày sóng soãi, phủ kín tít tắp. Ba nhắc tôi súc miệng bằng nước muối để còn ăn sáng. Từ trong cái mo cau, ba bẻ cho tôi một miếng cơm nắm, rồi bảo tôi chấm thêm một tí muốt ớt nữa cho đỡ lạt miệng. Hai cha con vừa ăn vừa nhìn nhau mãn nguyện như thể chẳng có gì ngon sánh bằng vị cay chua mặn nhạt của cơm mo cau.

Dọc đường đời hôm nay tôi đi, đã ít dần chuyện kéo cày bằng trâu mà thay bằng cày máy hiện đại. Liệu một ngày kia cái cày con trâu chỉ còn là ký ức vời xa, hỏi còn ai nhớ đồng đêm mùa cày?!

NGUYỄN TIẾN DŨNG