Chạnh lòng "xóm bão"

Bé Đỗ Bích Trâm (5 tuổi) khóc ré lên khi thấy mấy anh cán bộ đến nhà. Chị Nguyễn Thị Huyền, mẹ bé, bồng con vào lòng vỗ về an ủi với ánh mắt ẩn chứa mối nghi ngại. Anh cán bộ xã xua tay như phân bua: “Không có chuyện gì đâu, mấy anh chị nhà báo nghe nói gia cảnh khó khăn ghé thăm thực hư ra sao. Tui giới thiệu mà!”.

Bé Đỗ Bích Trâm (5 tuổi) khóc ré lên khi thấy mấy anh cán bộ đến nhà. Chị Nguyễn Thị Huyền, mẹ bé, bồng con vào lòng vỗ về an ủi với ánh mắt ẩn chứa mối nghi ngại. Anh cán bộ xã xua tay như phân bua: “Không có chuyện gì đâu, mấy anh chị nhà báo nghe nói gia cảnh khó khăn ghé thăm thực hư ra sao. Tui giới thiệu mà!”.

Nghe tin có nhà báo đến nhà ông Ðỗ Văn Nhiễu, nhiều bà con xóm dân cư Công Nghiệp tò mò đến dò xét tình hình. Bởi lâu nay, nhà ông Nhiễu đang trong “tầm ngắm” của chủ đất (vì hết thời hạn cam kết cho ở đậu). Vợ chồng ông Nhiễu nay ngoài 60 tuổi, nhưng đã gắn bó với mảnh đất khu dân cư Công Nghiệp ngót hơn 18 năm nay (kể từ cơn bão số 5, năm 1997). Cũng tại mảnh đất này, ông bà có với nhau hơn 10 mặt con.

Căn nhà trống huơ của ông Nhiễu cũng là hoàn cảnh chung của nhiều hộ dân ở ấp Công Nghiệp. Ảnh: P.PHÚ

Ông Nhiễu than: “Tui cũng biết mình đang ở trên phần đất mà chính quyền mượn tạm để ở, nhưng khổ nỗi, vì nghèo, ngần ấy năm ở đậu vẫn chưa thể thoát cảnh túng quẫn. Nhà thì thiếu trước hụt sau, con cái đông nên tụi nó phân tán nhau đi làm thuê. Rồi dựng vợ, gả chồng thân ai nấy lo. Cha con đều giống nhau ở cái nghèo”.

Vừa cắt ngang câu chuyện, ông Ðinh Văn Rồi, Trưởng Ban Nhân dân ấp Công Nghiệp, xã Tân Hải, huyện Phú Tân, giải thích thêm: “Sau bão số 5, khoảng 80 hộ từ khắp các nơi về đây được Nhà nước cấp nhà (mỗi hộ 1 căn cất sẵn khung bằng gỗ, lợp tol). Phần đất được Nhà nước mượn lại của chủ đất khác. Không biết lúc đó quy ước ra sao, nhưng giờ các chủ đất đều cho rằng đã quá thời hạn cho mượn. Do hoàn cảnh bà con quá khổ nên họ quy ra, nếu hết một xác nhà thì phải trả đất”. Như vậy là hơn 18 năm, nhiều căn nhà hư hỏng nặng nhưng bà con vẫn cố tìm cách che chắn để “kéo dài tuổi thọ” căn nhà.

Anh cán bộ xã đi cùng, kể: “Bữa trước ghé nhà hỏi thăm tình hình, thím Hai Nhiễu tiếp chuyện, nhìn thấy tui đứng tựa vai vào cột hàng ba, thím liền hô hoán: Ðừng con, dựa vô cột coi chừng nó sập nhà thím à nghen”. Câu nói nửa thật, nửa đùa nhưng nhìn lại thấy quá xót xa.

80 hộ sau bão về đây định cư, đến giờ, có khoảng 60 hộ cần sửa chữa nhà ở, nhưng ngặt nỗi chủ đất không cho (theo giao kèo trước). Ngay cả nhà ông Nhiễu, vách trống huơ một phía, cột xiêu vẹo tứ bề, cây chống đỡ nhiều lớp, dây thừng niệt thêm mấy lượt… hòng giữ cho nhà “nằm im qua mấy mùa mưa” cũng không được sửa.

Tiếng ông Nhiễu than thở hoà chung âm thanh của những lời kể lễ của chòm xóm: “Vậy đó, mà chủ nhà ở kế bên, hổm rày cứ dọa: Nhà ông mà sập xuống “lây” sang nhà tui, tui thường ông đó”. Vì sợ phải thường theo kiểu “trâu què thường trâu lành” nên vợ chồng ông Nhiễu không giấu nỗi trăn trở: “Vậy nên tui định vài bữa, vợ chồng tui lẻn ra rừng đốn trộm mấy cây trọng trọng về chỏi thêm. Hổm rày mấy đám mưa mà ruột gan teo héo vì sợ gió mạnh”.

Cách đó khoảng vài tuần, vợ ông Nhiễu rớm nước mắt vì nhìn chủ đất đốn hạ gốc me được ông Nhiễu trồng ba bốn năm nay. Tính để lấy trái ăn canh chua nhưng mới có bông rộ thì bị chặt. Vì chủ đất sợ “cây bén rễ” sau này khó xử. Sự thận trọng của chủ đất vô tình làm tăng thêm nỗi đau của những người ở nhờ.

Ngay phía sau vách nhà (ven rừng) là những khu “nhà vệ sinh” của bà con. Vợ ông Nguyễn Văn Bé (65 tuổi), nhà cùng cảnh ngộ với gia đình ông Nhiễu, chia sẻ: “Tụi tui phải “đánh trận” lan bang như vậy kể từ khi về đây (năm 1997 đến nay)”. “Như vậy, suốt hơn 18 năm qua, các hộ dân về đây sinh sống theo chủ trương cấp nhà sau bão phải phóng uế bừa bãi?”. Câu hỏi vừa đặt ra, bao con mắt đều đổ dồn về ông Trưởng ấp Công Nghiệp với anh cán bộ xã Tân Hải. “Thì chủ đất chỉ cho mượn đất ở. Còn chuyện đào ao bắc cầu hay xây dựng nhà vệ sinh thì không được. Vả lại, bà còn khu dân cư này cũng không đủ tiền để làm cầu tự hoại. Thế nên, “bãi mìn” lộ thiên như anh thấy là chuyện đương nhiên”, ông Rồi chua xót.

Bà Nguyễn Thị Hành, cũng khoảng 60 tuổi, chua chát kể: “Tụi con nít thì đi quanh hè, bụi rậm gần nhà. Người lớn thì phải chịu khó, đi vài công đất về phía rừng”. Vị đồng nghiệp của tôi không ngăn được thắc mắc: “Vậy rủi tối đau bụng thì sao?”. “Thì đi như tụi con nít, quanh đây”, bà Hành trả lời với giọng tủi thân.

Câu chuyện được chúng tôi đem ra “vấn” ông Nguyễn Ðức Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hải. Ông Duy thừa nhận: “Thú thiệt, khu dân cư này đang trong thế bí, chỉ trông chờ Sở NN&PTNT triển khai dự án tái định cư khu vàm Công Nghiệp giống như khu tái định cư ở Cái Cám (ấp Cái Cám). Nhưng dự án chưa biết khi nào mới triển khai”, ông Duy nói.

Còn về thực trạng nhà cửa xiêu vẹo, chủ đất đòi lại đất, người dân nhiều năm sinh hoạt thiếu vệ sinh, ông Duy thừa nhận: “Có, nhưng chưa có cách giải quyết thấu đáo”.

Chúng tôi và hơn 60 hộ dân thuộc cụm dân cư Công Nghiệp, ấp Công Nghiệp vẫn chưa thể tưởng tượng được viễn cảnh hơn 3 tháng nữa khi Tân Hải là xã nông thôn mới. Trong khi hơn 18 năm qua, (hiện nay cũng thế) những người dân nơi đây chưa gì đổi mới, ngoài con lộ được làm gấp rút, chiều dài khoảng 1 km để ngăn triều cường được hoàn thành cách nay hơn 2 năm.

Phía biển, đám mây đen đang kéo về. Gió giật hơi mạnh. Bằng kinh nghiệm, ông Nhiễu nói với vẻ mừng rỡ: “Vậy là bữa nay hổng mưa. Căn nhà, qua thêm một ngày “tuổi thọ””.

Chị Huyền, dâu thứ 6 của ông Nhiễu, vẫn đang loay hoay với bé Trâm, cố giải thích cho nó hiểu: “Không phải người ta đến đòi đất, dỡ nhà”. Hai mẹ con bên nhau trong căn nhà chưa đầy 7 m2, chiều cao vừa khỏi tầm 1,5 m của chị Huyền. Chòm xóm nói như mỉa mai: “Như vậy đó, vợ chồng thằng Ðúng, con Huyền đã gắn bó với “tổ ấm” này ngót 10 năm nay”...

Phóng sự của Phong Phú