Chùa Xiêm Cán chờ đón niềm vui mới

Trong không khí háo hức hướng về ngày bầu cử, những ngày này, đồng bào Khmer xã Vĩnh Trạch Đông (TP. Bạc Liêu) còn có một niềm hân hoan khác. Đó là việc chùa Xiêm Cán - biểu tượng về lịch sử - văn hóa (LS-VH) của đồng bào phum sóc nơi đây vừa được Sở VH-TT-TT&DL lập lý lịch trích ngang, tiến tới lập hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng di tích LS-VH cấp quốc gia.

Ngôi chánh điện lộng lẫy của chùa Xiêm Cán.

BIỂU TƯỢNG CỦA VĂN HÓA PHUM SÓC

Theo lời kể của những cụ già ở Vĩnh Trạch Đông, cách nay hơn một thế kỷ, nơi này là vùng đất hoang có nhiều thú dữ, cư dân sống thưa thớt. Khi đó, một số hộ dân tín ngưỡng Phật pháp đã đứng lên xây dựng chùa bằng cây lá rừng. Bề ngoài là phục vụ tu tập và hành đạo, ngôi chùa còn là nơi nuôi giấu cán bộ cách mạnh trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Nằm trong vùng kìm kẹp của giặc, song với tinh thần yêu nước sôi sục, các sư sãi của chùa đã tập hợp, đoàn kết lực lượng tham gia đấu tranh chính trị dưới nhiều hình thức. Nhiều vị sư, phật tử đã anh dũng ngã xuống để đổi lấy thắng lợi cho quân dân ta và cho hòa bình hôm nay.

Trải qua hơn 100 năm, chùa Xiêm Cán vẫn sừng sững với thời gian khi khoác lên mình diện mạo vô cùng lộng lẫy. Với vẻ đẹp nghệ thuật kiến trúc và ẩn chứa những giá trị văn hóa độc đáo, chùa Xiêm Cán là minh chứng cho câu nói “muốn hiểu văn hóa Khmer thì đến chùa Khmer”.

Được ví như “trái tim” của chùa, ngôi chánh điện được đại tu vào đầu năm 2020 nhưng vẫn giữ lối kiến trúc cổ. Những bức phù điêu, tượng chim thần Krud, tượng đầu rắn thần Nagar, mái vòm… đều được chạm khắc tinh xảo. Đặc biệt, mỗi bích họa Phật Thích Ca, hoa văn đều chứa đựng ý nghĩa, sự độc đáo riêng. Cũng vì lẽ đó, Xiêm Cán hiển nhiên trở thành biểu tượng lưu dấu những giá trị LS-VH đặc trưng của đồng bào Khmer Nam bộ. Và không ngạc nhiên khi chùa được các “tín đồ” du lịch (DL), công ty lữ hành xếp vào những ngôi chùa Khmer có kiến trúc lộng lẫy nhất Nam Bộ.

Thượng tọa Dương Quân - Trụ trì chùa Xiêm Cán, cho biết: “Không chỉ là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng, ngôi chùa chính là niềm tự hào của sư sãi, phật tử Khmer. Vì vậy, mỗi đời trụ trì chùa Xiêm Cán đều dốc sức vận động đồng bào dân tộc tôn tạo các hạng mục công trình để gìn giữ vẻ đẹp, sự uy nghiêm cho ngôi chùa”.

Một lễ hội văn hóa của đồng bào Khmer tại chùa Xiêm Cán. Ảnh: H.T

NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG PHÁT HUY GIÁ TRỊ

Câu chuyện khai thác giá trị DL chùa Xiêm Cán đã được bàn bạc khá nhiều, tuy nhiên đến nay, ngôi chùa vẫn dừng lại là một điểm tham quan. Nghĩa là ngoài thưởng lãm nghệ thuật kiến trúc, chùa Xiêm Cán chưa có những dịch vụ, loại hình nào khác để thu hút du khách.

Trong lần khảo sát và quảng bá DL tại Bạc Liêu, Tạp chí DL Việt Nam và các công ty lữ hành Hà Nội nhận định, chùa Xiêm Cán có thể trở thành điểm đến hấp dẫn bởi địa thế thuận lợi nằm trên tuyến DL trọng điểm của tỉnh, của TP. Bạc Liêu. Để khai thác DL đối với chùa Xiêm Cán, các công ty cho rằng, tỉnh nên hỗ trợ, hướng dẫn đồng bào dân tộc xây dựng dịch vụ homestay. Đặc biệt là làm tốt công tác quản lý nhà nước, tổ chức bài bản những lễ hội truyền thống của đồng Khmer để các công ty lữ hành giới thiệu, bổ sung sản phẩm này vào các tua tuyến DL tại Bạc Liêu.

Ông Châu Ngọc Sinh - Phó trưởng Ban Quản lý di tích tỉnh, cho biết: “Trước và sau khi chùa được xếp hạng di tích LS-VH cấp quốc gia, chúng tôi sẽ đề nghị Ban trị sự, phật tử chùa Xiêm Cán ra sức bảo tồn, tôn tạo các hạng mục công trình theo quy định của Luật Di sản; vận động đồng bào Khmer hiến tặng các hiện vật đặc trưng về văn hóa, nông nghiệp để trưng bày, quảng bá tại Nhà truyền thống của chùa. Đặc biệt là tham mưu cho lãnh đạo Sở VH-TT-TT&DL hỗ trợ chùa xây dựng các gian hàng đặc sản, quà lưu niệm, cùng với đó là nâng cao chất lượng hoạt động, biểu diễn của Đội nhạc ngũ âm, Đội múa khỉ - ngựa để làm phong phú các dịch vụ, thu hút du khách”.

Bảo tồn và phát huy giá trị các di tích quốc gia nói chung, chùa Xiêm Cán nói riêng là vấn đề cần được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm. Ngoài ý nghĩa lưu giữ tinh hoa văn hóa, nếu khai thác tốt giá trị DL của chùa sẽ góp phần giải quyết việc làm, giúp ổn định đời sống cho đồng bào Khmer.

HỮU THỌ