Đi hát đám

Không biết từ khi nào, chuyện đi hát đám gần như trở thành một trào lưu ở nhiều vùng quê Bạc Liêu. Đi hát đám ban đầu chỉ là chuyện góp vui văn nghệ tại bữa tiệc. Dần về sau và đến hiện tại, ở quê tôi, đi hát đám còn là dịp để một số người… hái ra tiền.
Dù không phải là ca sĩ, nghệ sĩ chuyên nghiệp, nhưng những người góp vui cho tiệc (cưới, hỏi, giỗ, thôi nôi, đầy tháng lẫn… đám tang) đều nhận được những đồng tiền “boa” từ những bài hát, câu vọng cổ mình tham gia biểu diễn. Người trả tiền có khi là chủ tiệc, có khi là khách mời cùng dự tiệc, hễ người nào hát hay là được “boa” đẹp. Tiền được trả bằng hình thức cắm vào cành hoa, cột vào một chiếc đũa… Thế là, nếu khi xưa, người ta xung phong lên hát ở đám tiệc nhà láng giềng vì tinh thần yêu “văn nghệ văn gừng”, thì bây giờ, nhiều người trong số đó đi hát đám vì… tiền "boa"! Người phản ánh hiện tượng này không “quơ đũa cả nắm” nhưng đã từng chứng kiến cảnh “giành sân khấu” đến mức muốn ẩu đả giữa những người tham gia hát hò, sau đó còn xảy ra chuyện chia chác với thầy đờn gây mích lòng nhau. Thậm chí, có cả hiện tượng “so bì” giá "boa" giữa đám này với đám khác, điều đó cho thấy người ta đi hát đám không hẳn để góp vui, cũng không phải vì tinh thần yêu ca hát nữa!
Có những đám tiệc mà chủ nhà muốn kết thúc nhưng không thể, vì khách mời và những người “yêu” văn nghệ cứ… hát mãi không thôi. Những đồng tiền "boa" cho những ca khúc hát trong hơi men chưa chắc vì lòng ái mộ mà vì trong lúc cao hứng. Thế là người nhận tiền "boa" càng… hứng hơn, hát nhiều hơn, thậm chí là chiếm lĩnh sân khấu, gây khó chịu cho bạn hát và khán giả không thích cũng buộc lòng phải nghe. Những tiết mục âm nhạc chát chúa lúc giữa khuya ở quê tôi ngày một nhiều hơn. Đám cưới cũng nhạc sống, đám giỗ cũng nhạc sống, hễ có đám là người ta rinh dàn âm thanh “khủng” về. Chỉ cần thuê dàn âm thanh thôi, còn người hát, người ca thì không cần thuê vì bây giờ ở đâu cũng có những giọng ca nghiệp dư chuyên đi hát đám. 
Văn nghệ quần chúng góp phần làm cho đời sống tinh thần thêm vui tươi, phấn chấn. Xã hội hóa phong trào văn nghệ cũng là một xu hướng được cổ vũ. Thế nhưng, sự cổ vũ tinh thần để khích lệ cùng nhau không đồng nghĩa với việc lợi dụng những đồng tiền "boa" hậu hĩnh để tranh nhau ca hát, gây nên một khung cảnh bát nháo ở một đám tiệc. Hát hò là để góp vui chứ không phải tranh nhau “tra tấn” người nghe bằng những âm thanh chát chúa. 
Những sòng hát đờn ca tài tử thấm đẫm ân tình năm xưa giữa những người có tuổi ở xóm tôi giờ đã lui vào dĩ vãng và trở thành nỗi hoài niệm của mấy ông già. Nếu có dịp cùng ngồi bên ly trà đàm đạo, họ thường bảo nhau rằng, phong trào văn nghệ ở quê giờ không còn giống ngày xưa. Đúng là vậy, hiện đại và quá khứ khó mà giữ được y nguyên, nhưng những gì ở quá khứ mà thuộc về bản sắc văn hóa đẹp đẽ thì rất nên được giữ gìn. Hát đám ở quê bây giờ, liệu có nơi nào có còn giữ được tinh thần giao lưu cùng nhau để phong trào văn nghệ thật sự là “món ăn tinh thần” bổ ích cho người dân? Nếu có, đó là mô hình mẫu cần được phát huy, nhân rộng để cùng nhau gìn giữ một nét đẹp văn hóa ở nông thôn.
Nhật Quỳnh