Diện mạo mới ở ấp Tà Ky

Ấn tượng đầu tiên của chúng tôi về ấp Tà Ky (xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân) hôm nay đó là một vùng quê thanh bình. Xóm làng sống ven kênh rạch tuy còn những mái lá đơn sơ, hộ nghèo vẫn còn nhiều nhưng việc giữ gìn môi trường, cảnh quan đã được bà con nơi đây chú trọng. Đặc biệt, sự đan xen bản sắc văn hóa trên tinh thần đoàn kết cộng đồng ở nơi có hơn 30% dân số là người dân tộc Khmer đã giúp cho Tà Ky nhiều năm liền là một trong những ấp văn hóa điển hình của tỉnh.

Dọc hai bên xóm dẫn vào Tà Ky là những hàng rào cây xanh được bà con vun trồng, chăm sóc tỉ mẩn. Cây cảnh được tạo dáng bởi những bàn tay nghệ nhân không chuyên, rồi những hàng rào dâm bụt, hàng rào hoa đủ sắc màu làm cho Tà Ky đẹp như một bức tranh thôn quê không lộng lẫy mà dễ cuốn hút ánh nhìn. Thấp thoáng mới thấy những căn nhà tường bề thế, tuy nhiên chúng tôi cảm nhận rất ấn tượng ở nơi này đúng như câu ông bà xưa khuyên nhủ “nghèo cho sạch”. Thật là vậy, Tà Ky được phủ bởi màu xanh và cũng là một thôn xóm sạch! Những sân vườn trước ngõ, sau nhà nhìn thật gọn gàng, vệ sinh, rác thải được đa số người dân xử lý bằng cách gom cho vào góc vườn, xử lý bằng cách chôn hoặc đốt. Cho nên, con kênh ngoằn ngoèo cuộn chảy giữa xóm làng là những dòng phù sa sạch mát, không cuốn theo rác trôi lềnh bềnh như một số nơi khác.

Cảnh quan xanh - sạch - đẹp của ấp Tà Ky (xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân). Ảnh: C.T

Chúng tôi ấn tượng khi về Tà Ky hôm nay lại được nghe về những gia đình văn hóa biết góp công bảo vệ trật tự xóm làng, cùng nhau gìn giữ những nét đẹp văn hóa của nơi “chôn nhau cắt rốn”, đặc biệt còn có những hộ đồng bào dân tộc Khmer được điển hình là nông dân sản xuất giỏi cấp tỉnh. Gia đình ông Danh Xá, hộ anh Danh Tèo là những điển hình cụ thể. Không chỉ thành công trong mô hình sản xuất 1 vụ lúa - 1 vụ tôm, mà họ còn là tấm gương sáng về nuôi con cháu ăn học đến nơi đến chốn. Anh Danh Tèo có 3 người con, trong đó có 1 người công tác trong ngành Y tế, 1 người đang theo học ngành Công an. Cơ ngơi khá giả, con cái nên người, họ cũng trở thành những thành phần tiêu biểu có uy tín trong xóm làng để mọi người cùng học theo. Chuyện học hành đến nơi đến chốn của con em đã được người dân tự ý thức, con số 100% học sinh đến tuổi đi học đều đến trường ở một ấp còn đông hộ nghèo đã chứng minh điều đó!
Năm 2011 Tà Ky được công nhận là ấp đạt chuẩn văn hóa, đến năm 2014, tiếp tục được công nhận là ấp đạt chuẩn văn hóa 3 năm liền. Đây là 1 trong 9 ấp tiêu biểu của xã Ninh Hòa. Được biết, vừa qua, trong việc bình xét các đơn vị khóm - ấp đạt chuẩn văn hóa 6 năm liền, Tà Ky vướng tiêu chí hộ nghèo nên chưa đạt. Đó cũng là điều gây băn khoăn, trăn trở cho những người có trách nhiệm ở Ban dân chính cơ sở. Anh Nguyễn Hữu Trí, Trưởng ấp Tà Ky, cho biết: “Tà Ky có tổng số 549 hộ, trong đó có 175 hộ là đồng bào dân tộc Khmer (chiếm hơn 30%), đã có 498 hộ đạt chuẩn gia đình văn hóa (chiếm hơn 90%). Nhìn chung, việc xây dựng đời sống văn hóa ở đây được người dân ý thức tự giác thực hiện, các phong trào do xã, huyện phát động chúng tôi đều họp dân ở trụ sở ấp văn hóa để tuyên truyền sâu rộng đến bà con. Làm tốt các phong trào, thế nhưng chúng tôi lại gặp khó ở tiêu chí hộ nghèo. Hiện toàn ấp còn đến gần 20% hộ nghèo, trong khi đó tiêu chuẩn quy định thì phải dưới 12%. Chúng tôi tiếp tục vận động người dân thực hiện đúng quy ước ấp văn hóa để giữ vững chất lượng phong trào, còn chuyện giảm nghèo thì khó có thể như ý muốn. Nhiều hộ đồng bào dân tộc Khmer không có đất sản xuất, họ làm thuê khắp nơi, thu nhập không ổn định, nên khó có thể thoát nghèo”. 
Quy ước ấp văn hóa mà Trưởng ấp - Nguyễn Hữu Trí đề cập, cũng như nhiều ấp (khóm) văn hóa trên toàn tỉnh, đó là “kim chỉ nam” để bà con theo đó mà xây dựng xóm ấp ngày một khang trang hơn về diện mạo văn hóa. Về trật tự an ninh, người dân ấp Tà Ky đã biết tự nâng cao ý thức trách nhiệm để góp phần giữ cho thôn xóm bình yên, không xảy ra những vụ gây rối, đánh nhau làm mất đoàn kết, cổng an ninh trật tự ở nơi này, theo chính những người dân cho biết, đó là “lá chắn” hữu hiệu ngăn ngừa tình trạng trộm cắp diễn ra. Gìn giữ vệ sinh để kiến tạo mỹ quan cho làng xóm cũng là một tiêu chí quan trọng trong bảng quy ước thì đã được người dân ý thức làm theo. Tiêu chí gìn giữ tinh thần đoàn kết trong cộng đồng thì không chỉ thể hiện ở mối giao hòa bà con láng giềng trong sinh hoạt, sản xuất, mà còn thể hiện ở những phong tục tập quán lâu đời của làng quê. Việc cưới xin, đám tiệc của bà con là lúc thể hiện rõ nhất tình láng giềng thân thiết, gần gũi. Giúp nhau, hỗ trợ nhau trong cuộc sống, người dân Tà Ky đã biết nối kết để xây dựng xóm ấp kiểu mẫu từ trong chính lối sống có văn hóa, có tình người với nhau. Những phong tục, lễ tết của người Kinh được những gia đình đồng bào Khmer hưởng ứng và ngược lại. Cho nên, trên phum sóc Tà Ky, tết Nguyên đán hay tết Chôl Chnăm Thmây, Đôn ta, Oóc-om-bóc đều là những ngày hội vui chung của phum sóc. 
Tà Ky chỉ vì chuẩn nghèo mà chưa vươn tới danh hiệu ấp đạt chuẩn văn hóa 6 năm liền, tuy nhiên những thành tựu mà ấp này giữ được và ngày càng phát huy cho chúng tôi cảm nhận rất rõ, đây là một ấp tiêu biểu có đông đồng bào Khmer sinh sống đã gìn giữ đúng bản chất của tên gọi “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”!
Cẩm Thúy