Dưa môn

Dưa môn là món ăn dân dã luôn có trong gian bếp của người dân quê tôi. Dưa có màu vàng nâu, ăn giòn, vị ngọt thanh và có mùi thơm đặc trưng. Dưa môn nấu kiểu gì ăn cũng ngon, nhưng có lẽ ngon nhất là nấu với cá đồng.

Môn để làm dưa là môn bạc hà hay môn ngọt có cuống và lá màu xanh, tim lá có chấm đo đỏ, nhiều nơi người ta gọi là dọc mùng. Còn một loại môn nữa cũng được làm dưa là môn tím bởi cuống và lá có màu tím sẫm nên dưa cũng có màu riêng biệt không lẫn vào đâu được. Cũng như các loại dưa muối khác, muốn muối dưa môn ngon, màu sắc đẹp và ăn giòn là cả một nghệ thuật của người dân quê. Để làm được hũ dưa môn ngon, người ta lựa ngày nắng thu hái chúng bằng cách cắt sát gốc, bỏ lá rồi bó lại mang về. Dựng vào chỗ mát cho môn ra hết mủ rồi bóc sạch lớp vỏ bên ngoài, sau đó cắt khúc vừa ăn rồi đem phơi cho héo. Bóp với muối nhiều lần cho hết chất ngứa, rồi cho vào khạp ngâm với nước muối. Muốn nhanh chua thì cho ít nước vo gạo vào khoảng 4 - 5 ngày sau là ăn được.

Khi ăn, lấy dưa ra vắt cho ráo nước rồi trộn với chút đường, tỏi đập dập và ớt băm nhuyễn. Món này chấm nước cá kho ăn với cơm trắng thì ngon không gì bằng. Cũng có thể chẻ nhỏ dưa ra rồi trộn với tép nướng bóc vỏ, thêm rau răm, rau mùi, đậu phộng rang giã dập, món này phải ăn với bánh tráng nướng mới ngon. Ở quê công việc đồng áng vất vả nên người ta thích ăn món canh chua hơn là những món khô, bởi canh chua có tính giải nhiệt rất tốt, lại dễ nuốt. Canh chua dưa môn thường nấu với cá đồng, rau ngổ, quế, cà và mắm muối mà không cần đến các vị chua khác như me, cơm mẻ, khế hay giấm. Khi không có nhiều thì giờ cho việc bếp núc, mẹ tôi thường kho chung dưa môn với cá, kho lửa riu riu cho cá và dưa thật thấm.

Xa quê nhớ quê đến thắt lòng, nhớ những bữa cơm nghèo đạm bạc thời người quê còn đầu tắt mặt tối mà thương cho thuở niên thiếu của mình, thời mà món dưa môn xào chay cũng khiến tôi luôn thòm thèm. Và cũng vì thế mà tôi chẳng bao giờ quên mẹ, quên sự vất vả tảo tần chịu khó chịu thương của mẹ cho tôi nên dáng nên hình, nên cuộc sống hôm nay.

LÝ THỊ MINH CHÂU