Đưa sân khấu cải lương đến với khán giả

Một phân cảnh trong vở cải lương “Phạm Lãi biệt Tây Thi”.

Cải lương cách đây nhiều thập niên, là “món ăn tinh thần” không thể thiếu của đông đảo công chúng thuộc nhiều thành phần, lứa tuổi. Trong thời buổi khuynh đảo của nhiều phương tiện giải trí, làm sao để cải lương bền bỉ giá trị vốn có, sân khấu cải lương (SKCL) vẫn có sức hút đối với công chúng, nhiệm vụ của những người trong cuộc cũng khá nặng nề.

Đề án Phát triển nghệ thuật SKCL trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu giai đoạn 2021 - 2025 (gọi tắt là đề án) do UBND tỉnh ban hành chính là lời khẳng định tâm huyết của Bạc Liêu đối với sứ mệnh gìn giữ giá trị của cải lương, đưa khán giả trở lại SKCL trong thời hiện tại.

“Người đẹp giữa rừng xanh” - vở cải lương mang màu sắc dã sử được biểu diễn tại sân khấu Nhà hát Cao Văn Lầu.

Nâng chất từng vở diễn

Mới đây, Nhà hát Cao Văn Lầu tổ chức phúc khảo vở cải lương “Băng Tuyền nữ chúa” (kịch bản: Yên Lang, đạo diễn: Khánh Hòa). Đây là vở được đơn vị dàn dựng để báo cáo sơ kết nửa chặng đường thực hiện Đề án. Tuy vẫn cần chỉnh sửa vài chi tiết về kịch bản, diễn xuất nhưng theo lãnh đạo Sở VH-TT&DL thì nhìn chung vở diễn đạt yêu cầu về chất lượng để phục vụ khán giả trong thời gian tới.

Các vở diễn được đảm bảo chất lượng nghệ thuật, tạo được hiệu ứng tích cực từ đông đảo khán giả trong và ngoài tỉnh, thu hút ngày càng nhiều khán giả đến gần hơn với SKCL qua các suất diễn ghi hình trực tiếp cũng như những suất diễn cuối tuần phục vụ khán giả… Đó là đánh giá của ngành chức năng đối với nửa chặng đường thực hiện Đề án.

“Cánh chim trắng trong đêm” - một vở cải lương thuộc đề tài lịch sử cách mạng được Nhà hát Cao Văn Lầu dàn dựng và biểu diễn.

Ông Văn Công Diệp - Giám đốc Nhà hát Cao Văn Lầu, cho biết: “Để triển khai tốt Đề án, Nhà hát chú trọng khâu thẩm định chất lượng nghệ thuật và chọn lựa kịch bản cải lương của những soạn giả lớn với mục tiêu tái hiện lại những vở diễn kinh điển nhằm thu hút lực lượng khán giả mộ điệu. Theo đó, Nhà hát đã đề xuất, tham mưu với Sở VH-TT&DL lần lượt dàn dựng các vở kinh điển như “Bên cầu dệt lụa”, “Đường gươm Nguyên Bá”, “Đêm lạnh chùa hoang”, “Băng Tuyền nữ chúa”…; các vở mang màu sắc lịch sử vương triều như “Thái sư Trần Thủ Độ”, “Phạm Lãi biệt Tây Thi”...; các vở có nội dung lịch sử cách mạng như “Dòng sông đỏ”, “Mặt trời đỏ”, “Cánh chim trắng trong đêm”; một số vở mang tính dã sử cũng tạo sức hút đối với khán giả như “Liều độc dược và cây đờn thần”, “Người đẹp giữa rừng xanh”, “Nàng Xê Đa”…

Từ các vở diễn đa dạng, Nhà hát đã biểu diễn phục vụ ở cơ sở gần 200 suất từ năm 2021 đến nay (bình quân khoảng 800 - 900 lượt xem/suất), thực hiện truyền hình trực tiếp chương trình nghệ thuật “Âm vang dạ cổ” theo định kỳ hằng quý (từ năm 2022 đến nay) tại Nhà hát, góp phần đưa khán giả trở lại với SKCL.

Nghệ sĩ ưu tú Mỹ Hạnh (trái) và nghệ sĩ Hồng Thêm trong vở cải lương “Bên cầu dệt lụa”.

Tín hiệu vui từ đội ngũ trẻ

Hiện nay, Nhà hát Cao Văn Lầu đang quản lý lực lượng hoạt động trong lĩnh vực SKCL là 30 nghệ sĩ, diễn viên trong và ngoài biên chế, trong đó có 6 nghệ sĩ ưu tú. Bên cạnh nhiệm vụ triển khai thực hiện Đề án, Nhà hát cũng tạo điều kiện cho các nghệ sĩ, diễn viên được tham gia các cuộc thi khu vực và toàn quốc.

Thành tích mang về từ các cuộc thi này cũng góp thêm tín hiệu vui khẳng định Bạc Liêu - vùng đất lắm nhân tài trên lĩnh vực cải lương từ xưa đến nay vẫn đang được “tiếp lửa” để SKCL trường tồn và ngày càng có sức hút đối với công chúng thời hiện tại. Có thể điểm lại những thành tích như: 2 Huy chương Bạc (HCB) tập thể, 3 Huy chương Vàng (HCV) cá nhân, 3 HCB cá nhân trong Liên hoan Cải lương toàn quốc 2022; 2 HCB tại Cuộc thi Tài năng diễn viên sân khấu cải lương Trần Hữu Trang 2022; 1 giải Nhất, 1 giải Nhì tại Cuộc thi Tài năng diễn viên cải lương toàn quốc 2023; 1 HCV, 1 HCB tại Cuộc thi cải lương Mộc Quán - Nguyễn Trọng Quyền 2023…

Trần Chí Hòa (người quỳ) vai ông Sáu (trích đoạn cải lương “Dòng sông đỏ”) đoạt giải diễn viên triển vọng Cuộc thi Tài năng diễn viên cải lương toàn quốc 2023.

Vở diễn hay, nghệ sĩ diễn tốt nhưng Nhà hát vẫn còn đó những khó khăn “thường trực”. Báo cáo sơ kết Đề án thông tin: “Một số chế độ, chính sách hỗ trợ đầu tư ở lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn còn thấp, chưa được thay đổi, bổ sung kịp thời (Quyết định 14 của Thủ tướng Chính phủ đã ban hành từ năm 2015 về chế độ bồi dưỡng ở lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn). Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, trang thiết bị hoạt động duy trì cho SKCL đã xuống cấp, hư hỏng nhưng chưa được đầu tư thay thế kịp thời; kinh phí ngân sách bổ sung về cho đơn vị không đủ hoặc trễ so với kinh phí thực hiện Đề án cũng dẫn đến tình trạng khó khăn trong xây dựng vở diễn mới kịp thời”.

Để khắc phục khó khăn, nửa chặng đường còn lại của Đề án, bên cạnh sự quan tâm chỉ đạo của ngành chức năng, Nhà hát sẽ phát huy tối đa hiệu quả chức năng biểu diễn nghệ thuật, tạo thêm động lực cho các diễn viên, nghệ sĩ ra sức cống hiến sức mình cho bộ môn nghệ thuật truyền thống đặc trưng của tỉnh nhà; phối hợp đề xuất với các cấp thẩm quyền để trang bị, tăng cường thêm trang thiết bị âm thanh, ánh sáng cho Nhà hát.

Đặc biệt, theo ông Văn Công Diệp, cần khôi phục và duy trì lại cuộc thi Giọng ca cải lương Cao Văn Lầu theo định kỳ 2 năm/lần để tạo sân chơi cho người dân trong và ngoài tỉnh, khuyến khích bạn trẻ thử sức với niềm đam mê ở lĩnh vực sân khấu, từ đó phát hiện, vun bồi lực lượng kế thừa của bộ môn cải lương; vận động các nguồn kinh phí xã hội hóa, nâng cao hơn nữa chất lượng biểu diễn; Nhà hát cũng sẽ lập kế hoạch xin mở các lớp bồi dưỡng chuyên nghiệp (dành cho diễn viên) và các lớp dạy, truyền nghề một cách bài bản, khoa học và chọn lọc.

Hai nghệ sĩ: Hoàng Dững và Diễm My trong vở “Băng Tuyền nữ chúa”. Ảnh: C.T

Đưa khán giả mộ điệu trở về với SKCL như trước đây ở thời công nghệ số với hàng loạt loại hình, phương tiện giải trí như hiện nay, rất cần những giải pháp đồng bộ đến từ những quan tâm thấu đáo, trách nhiệm với loại hình nghệ thuật truyền thống này.

Cẩm Thúy