Gánh nước đồng xa

Cuối tháng Hai, đất ruộng nứt thành ô, dưới kênh phèn vàng cháy, trên ruộng cỏ và gốc rạ cũng khô khan, xuồng ghe đưa vô rạp, qua lại với nhau chỉ còn cách đi bộ… Đó là hình ảnh của cánh đồng năn mấy mươi năm về trước, còn bây giờ vùng Đồng Năn quê tôi đã khác cái thời nhìn mút mắt mới thấy một mái nhà. Nhà cửa giờ đông vui, có điện thắp sáng và nước sạch phục vụ sinh hoạt cho cả khu vực.

Nhìn về phía xa, xóm Vườn Xoài vẫn xanh mướt với dừa và cây ăn trái sum sê, nơi mà ngày xưa bà con phía Đồng Năn nhờ vả khi mùa hạn đến. Xóm Vườn Xoài có nhiều ao lớn và sâu, nước ngọt quanh năm, khi ngoài đồng khô cạn thì bà con sử dụng nước ao cho mọi sinh hoạt kể cả nước uống. Bà con Vườn Xoài sẵn lòng, gần tới hạn chủ vườn dọn sạch cỏ mấy con đường mòn để các cô gái, chàng trai xóm bên vô vườn gánh nước về xài.

Năm nào cũng vậy, tôi lẽo đẽo theo mấy anh chị đi gánh nước, khoảng 4 giờ chiều khi nắng dịu, cả xóm Đồng Năn quang gánh đổ về phía Vườn Xoài, tiếng cưới nói râm ran, 2 chuyến đi - về hơn cây số nên giỏi lắm một người chỉ gánh được 4 chuyến là chạng vạng rồi. Việc gánh nước kéo dài hết mùa hạn cho đến khi những đám mưa đầu mùa xuất hiện. Công việc nhọc nhằn nhưng rất vui, mỗi khi có người bị bệnh hay bận việc không đi gánh nước được thì năm, bảy anh chị dành một lượt để “tài trợ” cho người đó. Tình làng nghĩa xóm càng gắn bó, qua đó nảy sinh tình bạn, tình yêu. Chị tôi rất siêng năng nhưng ốm yếu, những lúc “khó khăn” luôn được mọi người giúp đỡ, trong đó có anh T. con bác Năm cùng xóm là người nhiệt tình hơn cả. Những lúc không khỏe, chị tôi phải dừng gánh nước giữa chừng, anh T. liền kề vai đỡ đần cho chị, mặc kệ lời trêu ghẹo, thậm chí thị phi của mọi người. Nhiều năm trôi qua anh T. cũng biểu hiện lòng mình với chị tôi, cả nhà đều ủng hộ nhưng trớ trêu thay chị tôi lại nhận lời cầu hôn của người thanh niên khác. Anh T. đi bộ đội, sau hòa bình anh trở về quê cùng vợ và 3 đứa con, bắt tay vào sản xuất góp phần cho Vườn Xoài thêm sung túc.

Chị tôi sau khi lập gia đình rồi có con, sức khỏe càng giảm sút, gánh nặng áo cơm làm chị càng tiều tụy. Người đàn ông ấy đã ra đi bỏ lại cho chị một phần đời cay đắng.

Chị về lại quê xưa nương tựa với ba má tôi và nuôi mấy đứa con ăn học. Khoảng cách giữa xóm Đồng Năn và Vườn Xoài không thay đổi, nhưng những con đường mòn trên cánh đồng xưa giờ không còn dấu chân của những chàng trai, cô gái mỗi khi gốc rạ khô hanh, đất nứt thành ô sâu hoắm, tiếng nói cười râm ran theo nhịp gánh buổi hoàng hôn.

Anh T. vừa sản xuất, vừa công tác xã hội nên thỉnh thoảng có ghé qua nhà, chị tôi cố tránh nhưng đôi khi ánh mắt hai người lại đối diện nhau. Anh vẫn thế, nhiệt tình, chân chất, bao dung…

Tình cờ tôi nghe được những lời thố lộ của anh làm tôi càng quý mến. “Ngày xưa, tôi thương em vì tính nết hiền lành, siêng năng, chăm chỉ, em yếu đuối nên tôi nghĩ mình phải gắng sức nhiều hơn để làm điểm tựa cho cuộc đời em. Nhưng số phận không do mình sắp đặt, nay tôi không thể kề vai cho em nương tựa thì tôi nguyện làm người bạn, người anh đúng nghĩa để quan tâm, chia sẻ với em!”.

Còn chị, chị nói với tôi rằng: “Lâu lâu chị mơ thấy mình đi qua cánh đồng khô, men theo con đường mòn vào xóm Vườn Xoài gánh nước”.

LÊ NGỌC DIỄM