Gia đình Việt Nam:​ Tôn trọng, bình đẳng, yêu thương và chia sẻ

Tôn trọng, bình đẳng, yêu thương và sẻ chia - là những tiêu chí ứng xử chung của gia đình Việt Nam theo nội dung của Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình do Bộ VH-TT&DL vừa ban hành theo Quyết định 224.

Gia đình là tổ ấm

Sẽ là tổ ấm đúng nghĩa, khi gia đình là nơi các thành viên tôn trọng, bình đẳng, yêu thương và sẻ chia cùng nhau. Gia đình ông Nguyễn Văn On và bà Nguyễn Thị Thảo (ấp Nhà Dài B, xã Châu Hưng A, huyện Vĩnh Lợi) là một tổ ấm như vậy. Anh Nguyễn Hữu Danh - một trong những người con trong gia đình (hiện đang công tác ở Sở Tài nguyên - Môi trường) cho biết mấy anh chị em trong nhà đang chuẩn bị tổ chức lễ kỷ niệm 60 năm ngày cưới cho cha mẹ. Cả 11 người con được hai vợ chồng làm nghề nông nuôi ăn học thành tài, nghề nghiệp vững vàng bằng tình yêu chung thủy của đôi vợ chồng, rồi anh em thuận hòa, đùm bọc lẫn nhau, những dâu, rể rồi mấy mươi con cháu trong nhà cũng học theo cách đối đãi của ông bà, cha mẹ mình để trở thành con cháu thảo hiền. Cách đây 15 năm, bằng khen của Bộ VH-TT&DL tôn vinh gia đình văn hóa tiêu biểu Việt Nam lần I (năm 2007) đã trao tặng cho gia đình này - một gia đình truyền thống ba thế hệ chung sống thuận hòa, nuôi dạy con nên người, học hành đỗ đạt…

Đó cũng là mẫu hình gia đình truyền thống của Việt Nam. Tự xa xưa ông bà ta đã đúc kết biết bao câu tục ngữ, ca dao ngợi ca mối quan hệ tốt đẹp trong gia đình: “Đồng vợ đồng chồng tát biển Đông cũng cạn”, “Chồng giận thì vợ bớt lời/ Cơm khê nhỏ lửa một đời không khê”, “Chồng ta áo rách ta thương/ Chồng người áo gấm xông hương mặc người”, “Anh em như thể tay chân”, “Máu chảy ruột mềm”... Những yêu thương, san sẻ, đùm bọc đã xây nền móng gia đình thành tổ ấm cho mọi người.

“Chú trọng xây dựng văn hóa ứng xử lành mạnh trong xã hội, phát huy những giá trị tích cực về thuần phong mỹ tục của gia đình và xã hội” là một trong bốn nhóm giải pháp quan trọng được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu ra để tiếp tục xây dựng, giữ gìn, chấn hưng và phát triển nền văn hóa dân tộc (tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc ngày 24/11/2021). Những thuần phong mỹ tục vốn là giá trị hiện hữu của mẫu hình gia đình truyền thống Việt Nam đã được định hình từ bấy lâu nay.

Đại gia đình của ông Nguyễn Văn On - bà Nguyễn Thị Thảo cùng sum họp tại lễ mừng thọ của ông On vừa được các con cháu tổ chức. Ảnh: V.D

Tiêu chí ứng xử: chung và riêng

Bộ tiêu chí áp dụng cho các thành viên gia đình bao gồm những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng. Tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, chia sẻ là nhóm tiêu chí chung. “Tôn trọng” đồng nghĩa với đánh giá đúng mực, coi trọng danh dự, phẩm giá, quan điểm, sự lựa chọn và lợi ích của nhau; “Bình đẳng” là có nghĩa vụ và quyền ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó; “Yêu thương” và “Chia sẻ” là tình cảm gắn bó, quan tâm chăm sóc nhau, cùng nhau vun đắp tình cảm, chia sẻ vui buồn, giúp đỡ nhau lúc khó khăn, hoạn nạn.

Ngoài những tiêu chí chung, ở từng mối quan hệ sẽ có những tiêu chí ứng xử riêng. Như tiêu chí ứng xử của vợ, chồng là chung thủy, nghĩa tình; tiêu chí ứng xử của cha mẹ với con, ông bà với cháu là gương mẫu, yêu thương; tiêu chí ứng xử của con với cha mẹ, cháu với ông bà là hiếu thảo, lễ phép; tiêu chí ứng xử của anh, chị, em là hòa thuận, chia sẻ... Không khó để nhận thức đúng và đủ những tiêu chí này, bởi đó chỉ là sự khẳng định lại những giá trị cốt lõi đã thành truyền thống mà một gia đình Việt Nam vốn được hun đúc qua nhiều thế hệ. Trong cuộc sống hiện đại với những đổi thay, ít nhiều, nơi này nơi khác những giá trị này đôi lúc bị lung lay, mà những câu chuyện đau lòng, những vụ án thương tâm trong những “tổ ấm” là hồi chuông báo động nhức nhối toàn xã hội.

Khẳng định lại các chuẩn mực giá trị đạo đức, văn hóa con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; đề cao đạo đức, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân, gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước; ngăn chặn sự xuống cấp về đạo đức trong gia đình và xã hội chính là mục tiêu mà Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình hướng tới. Nâng cao nhận thức về xây dựng, giữ gìn hạnh phúc bền vững của mỗi gia đình, khơi gợi tình yêu thương, chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên gia đình trong xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh chính là nền tảng xây dựng cộng đồng hạnh phúc, quốc gia phồn thịnh, hạnh phúc.

CẨM THÚY