GIÀN TRẦU CỦA NGOẠI

Bao giờ cũng vậy, khi có dịp về thăm ngoại, tôi hay ra giàn trầu để ôn lại thời thơ ấu của mình. Thường là lúc nghỉ hè, lúc phượng vĩ khoác chiếc áo hồng rực rỡ và lũ ve sầu hợp xướng khúc hát sinh sôi. 

Ngày trước ở quê, người già thường ăn trầu, ăn ngon như “ăn sự tích” của nó. Đó là câu chuyện đầy thương cảm của hai anh em giống nhau như đúc. Người anh nghi em có tình ý với vợ mình khi gặp họ ôm chầm lấy nhau vì nhầm lẫn. Người em buồn bã ra đi đến khi kiệt sức thì chết và hóa thành đá vôi. Người anh đi tìm cũng kiệt sức và chết bên hòn đá đó và thành cây cau. Vợ đi tìm chồng cũng chết ở đó và thành dây trầu quấn chặt thân cau. Khi vua Hùng đi qua biết chuyện liền cho đem trộn ba thứ đó lại thì thấy chúng chuyển dần sang màu đỏ như máu lại có mùi hương thơm thơm.  Nhai thử thấy cay nồng và ngọt. Từ đó vua ra lệnh cho mọi nơi phải trồng, tất cả trai gái khi kết hôn phải có ba món đó là trầu, cau và vôi để nhắc nhớ về mối tình son sắt nhưng éo le kia. Cho đến bây giờ, trầu cau vẫn là thứ không thể thiếu trong việc cưới hỏi của người Việt. 
Với ngoại, bà luôn chăm chút dây trầu từng li từng tí, từng ngày. Nhổ cỏ, bón phân và tưới nước sạch cho nó. Bà bảo: “Trầu cũng như người, cũng cần sạch sẽ, tinh khiết. Hơn nữa, trầu là lễ vật để cúng bái, giỗ chạp nên không thể chăm bón, tưới tiêu bằng những thứ bẩn được". Tôi cũng tin điều đó và rất tâm đắc về lời nói của bà khi nhìn vào những lá trầu xanh mơn mởn, cong cớn uốn mình ra đón gió, đón ánh mặt trời. Với hình trái tim, lá trầu như muốn khẳng định tình yêu chung thủy, sắt son của mình. Dẫu có héo úa thì bã vẫn màu đỏ thắm khi nhai với cau và vôi. Liên tưởng, tôi nghĩ cây cỏ cũng có tâm hồn, có trí khôn khi ta vô tình đè vật gì lên chúng thì chúng cũng cố ngoi ra với điều kiện là vật ấy không lớn quá, vượt khả năng của chúng. 
Giờ thì ngoại không còn, song giàn trầu của ngoại vẫn còn đó vì mẹ tôi đã thay ngoại chăm chút, vun bón. Tuy mẹ tôi không ăn trầu, nhưng giàn trầu vẫn rợp lá và mẹ thường xuyên hái cho chòm xóm, láng giềng. 
Về ngồi dưới giàn trầu, tuổi thơ bỗng dưng ập đến. Này là nơi chơi đồ hàng, nhà chòi. Kia là chỗ trồng hoa trồng nụ, nhảy dây… Giận hờn, buồn vui cũng có, xếp thứ tự, lớp lang trở về. Tất cả còn vẹn nguyên trong ngăn ký ức. Lòng tôi lại nôn nao, lại thoảng buồn vì ngoại không còn, vì bạn bè đã xa... 
LÝ THỊ MINH CHÂU