Giấy mực còn ghi nét chữ ai

Có một lần, tôi tình cờ nhìn thấy lưu bút của con trai, hồi con sắp thi tốt nghiệp năm cuối cấp. Cuốn sổ tay nhỏ xíu. Trong đó đầy những “xì-tích-cơ” ngộ nghĩnh; những câu ngắn gọn; những biệt danh mà chỉ tuổi học trò mới có thể nghĩ ra. Thời của các em, cháu - dường như mọi cái đều ngắn hơn, gọn hơn, thực tế hơn; nhưng không mất đi cái thi vị học trò trong ấy.

Minh họa: Lưu Minh Tuấn

Chứ còn ở một thời chưa gọi là xa lắm, cách nay độ ba lăm, ba bảy, ba chín năm thôi chứ mấy - gần hết học kỳ một là đã chộn rộn; nhất là năm cuối cấp 3. Ngày ấy, đứa nào làm lưu bút sẽ tìm đến cơ sở in Nguyễn Lộc Tiếng đặt đóng một cuốn sổ. Chất liệu cơ bản cũng chỉ bằng những cuốn tập học trò ghép lại, có thêm cái bìa cứng bọc bên ngoài. Để rồi, tùy theo “tài năng”; tùy cái “gu”, cái “e” từng đứa; và còn tùy “hoa tay” nữa để mà trang trí cho cuốn lưu bút có nét riêng theo đúng ý mình; hay tùy “mối quan hệ” mà nhờ đứa bạn nào đó thực thi “quyền trợ giúp” trong công đoạn “trang điểm” cho lưu bút ngày xanh.

Như tôi đây, nhận sản phẩm từ cơ sở in Nguyễn Lộc Tiếng đem về, hì hụi mấy buổi trời để “trang hoàng bộ mặt ngoại giao” cho nó. Chỉ có cái hình vẽ thì tôi quả thật “bó tay” vì rất dở môn hội họa. Vậy là đem cậy nhờ anh bạn Lưu Minh Tuấn, họa sĩ lớp tôi, vẽ theo “ý tưởng” của tôi: Ấy là cái hình vẽ một cậu trò nom cũng thư sinh ra phết, tay chống cằm đầy vẻ suy tư, ngồi trước cuốn lưu bút và cây đèn dầu. Nhận bức hình họa về, tôi hì hụi ghi bên dưới hai câu: “Tất cả rồi sẽ phải xa bay/ Để lại trong tim những tháng ngày”. Không chú thích như vậy, ai coi lưu bút lại tưởng đâu hình do tôi tự vẽ. Cuốn lưu bút nay đã nhiều trang ngả màu, rìa những trang giấy đã ố vàng… Nhưng với tôi, đó đang là báu vật.

Thú thật, ngày ấy tôi cũng… có phần hơi hơi mặc cảm khi chơi lưu bút! Mặc cảm thật bạn à. Có những nữ sinh không chơi lưu bút, mình là con trai thì lại ủy mị, mộng mơ… Vậy thôi, chứ cầm cuốn lưu bút trong tay, tôi háo hức đi gửi từng người bạn, chung lớp có, khác lớp mà cùng khối có, khác khối cũng có; và người sau cùng viết lưu bút cho tôi, và duy nhất không phải là bạn bè, mà là thầy cô - đó là cô chủ nhiệm lớp và là cô giáo dạy môn Văn của tôi 2 năm cuối cấp. Thường thì mỗi người bạn “ngâm” cuốn lưu bút của tôi bình quân khoảng 2 ngày. Mỗi lần cuốn sổ được trả về, tôi ngấu nghiến “nó” cả trong và ngoài giờ học, đọc đến thuộc lòng từng câu, từng chữ, từng dòng của từng đứa bạn, để rồi lại chuyền ngay cho những bạn khác, như sợ bạn bè không kịp ghi lưu bút cho mình thì năm học cuối cấp đã kết thúc rồi vậy!

Với tôi, đó đang là báu vật! Không phải bây giờ mới thốt lên câu ấy. Rời trường phổ thông, đi học, đi làm được mấy năm, cơ quan tôi chuyển về TX. Cà Mau. Những buổi tối, ngày nghỉ, không đi đâu, không phải làm gì, tôi lại lục lưu bút học trò ra đọc. Tôi đọc hết những trang viết với từng nét chữ quen thuộc của cô chủ nhiệm và của từng người bạn… Câu chuyện của cô về bài học từ loài hoa phượng “… dù nắng cháy gắt gay cũng luôn khoe sắc thắm…”; hay lời dặn “… dù sau này có “làm quan” hay đã trở về già cũng đừng quên những tháng ngày này nhé” của cô bạn học; hay những câu châm chọc của những thằng bạn nghịch phá như giặc, những đoạn mô tả về những trò phá phách lí lắc; rồi những thố lộ trước giờ chưa nói… Có trang viết tôi đọc đi đọc lại, ấy là của một người bạn, sau khi tốt nghiệp cấp 3, bạn làm thợ may và là cô giáo tình nguyện dạy học lớp tình thương của lũ trẻ, con em những gia đình nghèo bên Tu Muối Phường 2, TX. Bạc Liêu), nay bạn đã định cư xa Bạc Liêu nửa vòng trái đất từ hơn hai chục năm rồi: “… mai này cho dù có gặp nhiều gian khó trong đường đời thì T. tin bạn sẽ vẫn là người thanh niên đầy nghị lực, lạc quan, luôn phấn đấu cho tương lai tốt đẹp của mình”.

Cuốn lưu bút đã có một thời nó làm tôi cứ có cái mặc cảm hơi hơi yếm thế, với cảm giác “lập thân tối hạ thị văn chương”; yếu ớt; mơ mộng; không thực tế… Nhưng rồi, chính lưu bút thân thương ấy đã là người thầy, người bạn đồng hành cùng tôi suốt từng ấy năm trời, cân bằng tâm trạng lúc nắng lúc mưa của “cậu tú” khờ ịch khi mới ra trường; vực dậy tâm trạng đôi khi chán chường của một thanh niên bỡ ngỡ mới bước vào đời; và giờ đây đang là động lực tinh thần cho một người đã sang tuổi ngũ tuần, đang nâng niu những trang mà cô giáo và bạn bè trao gửi, và những câu mình đã trao gửi bạn bè trước khi xa mãi lứa tuổi hoa niên: “Lưu lại nơi đây chút cảm hoài/ Lòng thành tuổi dại chẳng hề phai/ Ngày mai dẫu có xa xôi bước/ Giấy mực còn ghi nét chữ ai”.

Tùy Duyên