Giữ gìn bản sắc văn hóa trong xây dựng nông thôn mới

Về thăm các xã nông nông thôn mới (NTM) trong tỉnh hôm nay, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên trước diện mạo của những làng quê đang hân hoan “thay áo”, lộ làng thẳng tắp về đến các ấp, cảnh quan xanh - sạch - đẹp làm bừng lên sức sống mới. Ở đó, những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, địa phương được giữ gìn, phát huy góp phần kiến thiết nông thôn hiện đại, đậm đà bản sắc văn hóa.

Nghi thức thỉnh sắc thần trong lễ hội Kỳ yên tại xã Vĩnh Mỹ A (huyện Hòa Bình). Ảnh: H.T

GIỮ NÉT ĐẸP VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG

Nhìn lại chặng đường hơn 10 năm xây dựng NTM, chính quyền và người dân trong tỉnh cảm thấy tự hào vì bộ mặt làng quê, đời sống nay đã sang trang mới. Để có được quả ngọt này, ngoài quan tâm xây dựng bộ mặt nông thôn hiện đại thì các địa phương cũng chú trọng xây dựng con người mang giá trị văn hóa truyền thống.

Ở các xã NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu của huyện Hồng Dân, nhiều gia đình vẫn còn thói quen đi vần công cho nhau. Hễ nghe tin hàng xóm sửa nhà, tát vuông bắt cá hay phun thuốc ruộng lúa… thì có khi chẳng cần gia chủ lên tiếng nhờ cậy, những người trong xóm tự đến phụ giúp một tay. Hay năm vừa rồi lúa bị ngập úng do mưa nhiều, nông dân ở xã Minh Diệu (huyện Hòa Bình) thường sang nhà nhau để tiếp việc bơm tháo nước, cứu lúa sập. Cũng tại nhiều nơi, mọi người hay mang tặng cho hàng xóm con cá, ít trái cây ngon trong vườn nhà - những thứ mà hầu như ở quê nhà nào cũng có. Nói những điều này để thấy rằng, dù xã hội  ngày càng hiện đại nhưng tình làng nghĩa xóm, đạo lý tương thân tương ái vẫn luôn là truyền thống ăn sâu vào lối sống của người dân nông thôn.

Bản sắc văn hóa trong xây dựng NTM còn được người dân thể hiện rõ qua việc tuân thủ, tôn trọng quy ước khu dân cư văn hóa. Đó là có trách nhiệm trong đóng góp công sức xây dựng, bảo vệ các công trình giao thông, di tích lịch sử - văn hóa; tích cực tham gia các hoạt động văn hóa - văn nghệ; tổ chức đám cưới, đám tang phù hợp với thuần phong mỹ tục, bản sắc văn hóa của từng dân tộc và hoàn cảnh kinh tế gia đình, đảm bảo tiết kiệm, tránh phô trương hình thức.

Biểu diễn điệu múa dân gian Khmer tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc khu dân cư ấp Biển Đông B (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu).

PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỄ HỘI DÂN GIAN

Đến xã Vĩnh Mỹ A (huyện Hòa Bình) trong dịp lễ hội Kỳ yên, chúng tôi bị cuốn hút bởi đoàn người tổ chức lễ thỉnh sắc thần (bản phong thần, xếp hạng các vị thần). Đoàn rước có đến vài chục người trong trang phục quân lính, nghệ sĩ tuồng cổ cùng đội lân, đội trống, ban nhạc lễ, các vị chức sắc mang theo cờ, lọng rực rỡ cả một vùng quê. Sau phần lễ, hàng trăm người dân cùng hòa mình vào không khí rộn ràng của các trò chơi dân gian như: bịt mắt bắt vịt, bịt mắt đập niêu, nhảy bao bố…

Bà Lê Thúy Duyên - Phó phòng VH-TT huyện Hòa Bình, cho biết: “Trong suốt chặng đường xây dựng NTM đã qua, bên cạnh việc đầu tư hoàn thiện cơ sở vật chất về văn hóa thì huyện cũng chú trọng bảo tồn nét đẹp văn hóa của cộng đồng các dân tộc anh em, trong đó có các lễ hội dân gian. Các dịp lễ hội được các cấp, các ngành và Ban trị sự các đình, chùa phối hợp tổ chức trang trọng, vui tươi, phù hợp với nếp sống văn minh đã góp phần xây dựng NTM theo hướng hiện đại nhưng vẫn giàu bản sắc văn hóa”.

Không chỉ nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân, thông qua việc bảo tồn, phát huy giá trị các lễ hội dân gian còn có ý nghĩa xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho nông thôn Bạc Liêu, khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của mọi người, mọi nhà về giữ gìn văn hóa truyền thống trong quá trình xây dựng NTM. Bên cạnh đó, các lễ hội còn là dịp để chính quyền cổ vũ, động viên người dân tiếp tục thi đua thực hiện thắng lợi các phong trào cách mạng của địa phương.

Hơn một thập kỷ xây dựng NTM, diện mạo của những vùng quê trong tỉnh đã đổi thay lớn, với cơ sở hạ tầng được đầu tư hiện đại. Dẫu vậy, những nét đẹp văn hóa của nông thôn Việt Nam nói chung, Bạc Liêu nói riêng vẫn âm thầm được lưu gìn, phát huy góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

HỮU THỌ