Góp thêm bảo vật quý cho quốc gia

Với 4 bảo vật quốc gia (BVQG) được tìm kiếm và phát hiện, vùng đất Bạc Liêu đã góp phần làm phong phú thêm “bức tranh” BVQG nước nhà với hơn 260 hiện vật, nhóm hiện vật mang dấu ấn tiêu biểu của các thời đại và tinh hoa văn hóa dân tộc.

Song song với các giải pháp bảo vệ và phát huy các di sản quý báu này, tỉnh cũng nỗ lực thu thập, thẩm định những hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa độc đáo để đề nghị công nhận mới nhằm làm giàu “gia tài” BVQG.

Giới thiệu chương trình số hóa hiện vật, bảo vật quốc gia trên địa bàn tỉnh tại hội nghị giới thiệu giải pháp chuyển đổi số du lịch, di sản văn hóa Bạc Liêu.

TRÂN TRỌNG GIÁ TRỊ DI SẢN

Năm 2015, Bạc Liêu lần đầu được điền tên vào danh mục địa phương có BVQG được khai quật tại Tháp cổ Vĩnh Hưng (xã Vĩnh Hưng A, huyện Vĩnh Lợi). Tại di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia này, ngành chức năng cùng các nhà khảo cổ học trong và ngoài nước đã khảo sát, thu thập được nhiều hiện vật, trong đó có 3 hiện vật quý sau này trở thành BVQG là: tượng Nữ thần Laksmi, tượng thần Sada Shiva và đầu tượng thần Siva. Theo các chuyên gia, các hiện vật có niên đại thuộc thời kỳ văn hóa hậu Óc Eo.

Đến năm 2020, Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận BVQG đối với tượng Nam thần cũng được tìm thấy bên trong Tháp cổ Vĩnh Hưng. Cùng với nhiều tượng có chất liệu đá, đồng, gốm…, tượng Nam thần là biểu tượng cho giai đoạn tồn tại, phát triển khá dài từ thế kỷ IV - XIII sau Công nguyên của nền văn hóa Óc Eo còn sót lại duy nhất ở khu vực Tây Nam Bộ. Hiện, cả 4 BVQG đang được trưng bày, bảo quản theo chế độ riêng biệt tại Bảo tàng tỉnh.

Trân trọng giá trị các di sản văn hóa vật thể, những năm qua Bảo tàng tỉnh đã thực hiện tốt công tác bảo vệ và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa BVQG. Để đảm bảo sự an toàn, 3 bảo vật có chất liệu bằng đồng dễ bị tác động bởi nhiệt độ môi trường được cất giữ cẩn thận, có trang bị hệ thống báo trộm, báo cháy và camera giám sát. Riêng tượng nữ thần Laksmi có chất liệu đá, ít bị tác động trước sự thay đổi của môi trường được trưng bày tại chỗ để phục vụ khách tham quan.

Theo quy định của Luật Di sản văn hóa, các bảo vật không được phép trưng bày, triển lãm lưu động. Do đó, Bảo tàng tỉnh thường xuyên phối hợp với các trường học để tăng cường đưa học sinh đến tham quan, tìm hiểu. Đồng thời, chụp ảnh các BVQG để triển lãm trong các sự kiện văn hóa trong và ngoài tỉnh để lan tỏa giá trị các di sản văn hóa vật thể.

Cán bộ Bảo tàng tỉnh vệ sinh tượng Nam thần được trưng bày tại Bảo tàng tỉnh. Ảnh: H.T

TIẾP TỤC TÌM KIẾM BVQG MỚI

Đầu năm 2023, Bảo tàng tỉnh cùng PGS-TS Đặng Văn Thắng - Ủy viên Hội đồng giám định cổ vật Bộ VH-TT&DL bước đầu xem xét có 3 hiện vật đáp ứng tiêu chí công nhận BVQG. Đây đều là những hiện vật được khai quật tại Tháp cổ Vĩnh Hưng gồm: 2 tượng Nam thần và vật trang trí kiến trúc kiểu lá đề chạm hình Nữ thần Uma.

Trong đó, 2 tượng Nam thần có niên đại vào khoảng thế kỷ thứ XI - XII sau Công nguyên, với chất liệu bằng đồng. Theo nhận định của chuyên gia, tượng Nam thần đáp ứng các tiêu chí quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung Luật Di sản văn hóa năm 2009 như: hiện vật gốc độc bản, tượng có hình dạng độc đáo, kỹ thuật đúc tinh xảo. Đồng thời, hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, nghiên cứu khoa học về lịch sử thời kỳ văn hóa Óc Eo.

Ông Lê Thanh Tự - Giám đốc Bảo tàng tỉnh, cho biết: “Sau bước đầu thẩm định, đơn vị sẽ thực hiện bước lập hồ sơ cho các hiện vật, tiếp đến tham mưu cho Sở VH-TT&DL thành lập Hội đồng thẩm định hiện vật đề nghị công nhận BVQG cấp tỉnh. Đến cuối tháng 8 năm nay, tỉnh sẽ hoàn tất hồ sơ các hiện vật trình Bộ VH-TT&DL để xét công nhận BVQG đợt 12 - năm 2023”.

Ông Tự nhấn mạnh, bản thân mỗi hiện vật nói chung, BVQG nói riêng hàm chứa những giá trị lịch sử, văn hóa của một thời kỳ, vùng đất. Nếu được công nhận BVQG cùng với thực hiện các giải pháp số hóa, các bảo vật không chỉ phục vụ tốt công tác giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa địa phương, mà còn góp phần lan tỏa tinh hoa di sản văn hóa trong đời sống cộng đồng.

HỮU THỌ