Lễ hội tháng Giêng: Đẹp và chưa đẹp!

Trải dài suốt tháng Giêng, khắp nơi trong cả nước tưng bừng diễn ra nhiều lễ hội văn hóa dân gian. Tại Bạc Liêu, lễ hội cũng được cộng đồng dân cư chú trọng giữ gìn nhằm phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và phục vụ phát triển du lịch. Song, điều trăn trở là vẫn còn đó những hình ảnh, hành vi không phù hợp làm giảm đi nét đẹp, ý nghĩa vốn có của lễ hội.

Khởi đầu năm mới, ngư dân huyện Hòa Bình vui mừng đón lễ hội Nghinh Ông Duyên Hải lần thứ VIII. Lễ hội diễn ra các nghi thức mang đậm nét văn hóa tín ngưỡng của người dân miền biển với cá Ông - loài cá được xem là vị thần bảo trợ cho những người làm nghề biển. Nét độc đáo của lễ hội là đoàn người vào vai bô lão, quân lính, công chúa, cung nữ… mang theo cờ hoa, võng lọng cùng với hàng trăm chiếc tàu cá được trang hoàng lộng lẫy tổ chức “diễu hành” trên biển. Hòa cùng tiếng rèo hò, hòa tấu chiêng trống rền vang, ngư dân gửi đến “Ông” những ước nguyện tốt đẹp về một năm mưa thuận gió hòa, trúng mùa tôm cá. Cũng vì sự thú vị của những nghi thức này mà lễ hội Nghinh Ông thu hút đông đảo du khách thập phương về dự hội.
Nói đến lễ hội tháng Giêng không thể không nhắc đến lễ Kỳ yên. Không còn là lễ hội của riêng cộng đồng người Hoa, Kỳ yên dần được các dân tộc anh em ở Bạc Liêu đón nhận.  Trước lễ, nhiều gia đình cử đại diện đến đình, miếu đóng góp kinh phí tu sửa nơi thờ tự, tham gia chuẩn bị mọi công việc để lễ hội diễn ra trang trọng và đầy đủ ý nghĩa. Thông qua những nghi lễ trong Kỳ yên, mọi người cùng cầu mong quốc thái dân an, quê hương ngày càng phát triển và cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Cái hay của Kỳ yên là hấp dẫn được giới trẻ đến tìm hiểu, cảm nhận những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc. “Giữa lòng thành phố, lễ hội mang đến một không gian văn hóa đặc sắc, hướng mọi người suy nghĩ và hành động vì một cuộc sống tốt đẹp. Với ý nghĩa đó, Kỳ yên cần được bảo tồn và phát huy để giáo dục, khơi dậy tình yêu, lòng tự hào và trách nhiệm của cộng đồng, nhất là các bạn trẻ”, bạn Lê Trí Hữu (phường 5, TP. Bạc Liêu) chia sẻ.
Vui mừng vì lễ hội được quan tâm bảo tồn, song những bất cập phát sinh trong lễ hội lại càng đáng trăn trở và lo ngại. Không khó để bắt gặp cảnh khách hành hương chen chúc, tranh nhau cúng sao giải hạn, tắm “nước thánh”, cầu nguyện bằng cách cột túi nylon lên cây xanh tại các cơ sở thờ tự trong mùa lễ hội. Không chỉ vậy, một số người có lối ăn mặc không phù hợp, ứng xử thiếu văn hóa tại những nơi cần sự trang nghiêm. Lễ hội cũng chưa thể “sạch” vì sự tấn công của các trò chơi giải trí mang tính chất đỏ đen, bát nháo. Chưa kể, vấn nạn vứt rác bừa bãi, xin ăn, mua bán chèo kéo và “chặt chém” du khách cũng là những điều thường thấy tại các điểm diễn ra lễ hội dân gian.

Lễ hội Nghinh Ông Duyên Hải (huyện Hòa Bình). Ảnh: H.T

Mới đây, Bộ VH-TT&DL đã có công văn gửi Sở VH-TT&DL (nay là Sở VH-TT-TT&DL) các tỉnh, thành phố trong cả nước về tăng cường công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2019. Thực hiện tinh thần chỉ đạo của Bộ, Sở VH-TT-TT&DL Bạc Liêu đã xây dựng kế hoạch chấn chỉnh, xử lý kịp thời các hiện tượng tiêu cực trong các lễ hội văn hóa dân gian. Theo đó sẽ tập trung đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền đến người dân, du khách về những hành vi cấm, nhất là các hành vi mê tín dị đoan làm ảnh hưởng đến tính trang nghiêm và văn minh của lễ hội. Đặc biệt, kiên quyết bài trừ việc tổ chức đánh bạc, cá cược ăn tiền núp bóng trò chơi truyền thống; xử lý tình trạng tăng giá các loại hình dịch vụ nhân dịp lễ hội, các vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường…
Một phần việc quan trọng nữa là phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng, các cấp ủy, chính quyền địa phương làm tốt công tác quản lý nhà nước đối với lễ hội. Mục tiêu đặt ra là giúp lễ hội ngày càng phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội hiện đại và hạn chế tối đa những biến tướng, hình ảnh chưa đẹp.
TRỊNH HỮU