Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (sửa đổi):​ Toàn diện, khả thi, hiệu quả

Trước yêu cầu cụ thể hóa kịp thời chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ quyền con người, xây dựng hệ giá trị gia đình Việt Nam trong tình hình mới, kịp thời khắc phục một số bất cập trong quá trình thi hành luật thời gian qua, Quốc hội khóa XV đã quyết định sửa đổi Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (PC BLGĐ - gọi tắt là Luật sửa đổi).

Một tiết mục văn nghệ tuyên truyền việc xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh.

Phù hợp với tình hình mới

Luật sửa đổi có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2023, bao gồm 6 chương và 56 điều, tăng 10 điều so với Luật PC BLGĐ năm 2007. Quan điểm chính của Luật sửa đổi là tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về gia đình. Cụ thể là Chỉ thị 06 ngày 24/6/2021 của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới”; Nghị quyết 33 ngày 9/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước”, cũng như Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc khóa XIII cũng đề ra các quan điểm, chủ trương, giải pháp cụ thể cho việc thực hiện các biện pháp phát triển gia đình hạnh phúc, bền vững và thực hiện PC BLGĐ toàn diện, khả thi, có hiệu quả.

Luật sửa đổi còn hướng đến quan điểm bảo đảm phù hợp với chủ trương, quan điểm của Đảng về hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng gia đình Việt Nam và PC BLGĐ trong tình hình mới. Bên cạnh đó còn hướng đến cụ thể hóa đầy đủ, chính xác nội dung, quy định của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền công dân; xây dựng và phát triển gia đình, bảo vệ các đối tượng yếu thế ngay trong mỗi gia đình; bảo đảm thiết lập các nguyên tắc và biện pháp phù hợp với điều kiện chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam. Việc tuân thủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết và tham gia, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch, khả thi, phù hợp giữa các cam kết quốc tế và tình hình thực tiễn của Việt Nam; kế thừa đầy đủ các chế định cơ bản của Luật hiện hành còn phù hợp, có điều chỉnh, sửa đổi để khắc phục những vướng mắc, bất cập và bổ sung những vấn đề mới phát sinh... cũng là quan điểm nhất quán của Luật sửa đổi.

Mục tiêu của Luật sửa đổi là nhằm hướng tới hoàn thiện thể chế về công tác PC BLGĐ theo hướng tăng cường các biện pháp bảo vệ quyền con người; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của các thiết chế nhà nước cũng như vai trò của gia đình về lĩnh vực này, góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của gia đình, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong tình hình mới.

Một cảnh trong tiểu phẩm về phòng, chống bạo lực gia đình. Ảnh: C.T

Nhiều điểm mới

Điểm nổi bật nhất của Luật sửa đổi lần này là tiếp cận dựa trên quyền con người và lấy người bị BLGĐ làm trung tâm. Theo đó, Luật mới chứa nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung các hành vi BLGĐ; sửa đổi, bổ sung nhóm đối tượng được áp dụng tương tự; bổ sung quy định để tăng tính khả thi áp dụng luật đối với người nước ngoài cư trú ở Việt Nam.

Điểm mới nữa là thực hiện phòng ngừa BLGĐ chủ động, “trong phòng có chống, trong chống có phòng”. Nổi bật là việc sửa đổi quy định về hòa giải nhằm tránh lợi dụng hòa giải để trốn tránh xử lý hành vi BLGĐ; bổ sung Tổng đài điện thoại quốc gia về PC BLGĐ...

Luật sửa đổi cũng bổ sung các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ, xử lý vi phạm trong PC BLGĐ để khắc phục những bất cập của Luật hiện hành, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, trong đó quan tâm việc bảo vệ người tham gia PC BLGĐ và người báo tin, tố giác về BLGĐ. Khuyến khích xã hội hóa công tác PC BLGĐ, đồng thời nâng cao trách nhiệm của Nhà nước trong bố trí nguồn lực cho PC BLGĐ để hướng tới xây dựng và phát triển các cơ sở trợ giúp về PC BLGĐ hoạt động đi vào chuyên nghiệp, hiệu quả.

Việc ban hành Luật sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu phát sinh trong thực tiễn và khắc phục những bất cập trong các quy định của Luật PC BLGĐ hiện hành. Quá trình xây dựng luật đã bám sát phương pháp tiếp cận quyền con người, bảo đảm quyền con người, đặc biệt là đối tượng đặc thù như phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật; ưu tiên nguyện vọng chính đáng, sự an toàn là trên hết của người bị BLGĐ, đồng thời tôn trọng các quyền của công dân khi xử lý các hành vi vi phạm về BLGĐ.

Các yếu tố về văn hóa, gia đình, đặc điểm tâm lý của các nhóm đối tượng và đặc thù vùng miền, dân tộc cũng đã được quan tâm, xem xét khi thiết kế các quy định để bảo đảm tính hiệu quả, nghiêm minh, góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của gia đình, dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Để Luật sửa đổi sớm đi vào cuộc sống, tăng cường tính khả thi, thiết nghĩ rất cần sự phối hợp chặt chẽ giữa công tác PC BLGĐ với nhiệm vụ tiếp tục quan tâm triển khai tốt việc thực hiện pháp luật có liên quan như: bình đẳng giới, bảo vệ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, trợ giúp xã hội, phòng, chống tác hại của rượu bia, xử lý vi phạm hành chính... Sự phối hợp này là để phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về PC BLGĐ; đồng thời, kịp thời bảo vệ, hỗ trợ hiệu quả người bị BLGĐ.

Bên cạnh đó, cần thiết nữa là việc huy động sức mạnh của cộng đồng, xã hội tham gia vào hoạt động PC BLGĐ; làm căn cứ để các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư tiến hành hoạt động giúp đỡ, bảo vệ người bị BLGĐ, xử lý người có hành vi BLGĐ; hướng tới xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, là tế bào lành mạnh của xã hội, tổ ấm của mỗi người, nhân rộng các giá trị tốt đẹp, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững đất nước.

NHẬT QUỲNH