Món ngon trong ngày tết Đoan Ngọ

Có thể nói, một trong những món ngon không thể thiếu trong ngày tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch) của cộng đồng người Hoa Bạc Liêu là món bánh ú. Ngoài món bánh ú ngọt nhân đậu xanh (gói bằng lá tre mạnh tông với màu vàng hổ phách) được làm từ nếp ngâm trong nước tro than (tượng trưng cho cát tường - như ý); còn có món bánh ú mặn (gọi là “bá trạng”) với sự biến tấu ngày càng đa dạng với nhân gồm lạp xưởng, tôm khô, xá xíu, trứng vịt, đậu phộng, hạt sen, bào ngư… tạo nên một món ăn thể hiện khát vọng và tín ngưỡng phồn thực của cộng đồng người Hoa.

Bánh ú “bá trạng” nhân nhân thập cẩm và nhân bào ngư. Ảnh: L.D

Tục cúng bánh ú của cộng đồng người Hoa có lịch sử rất lâu đời và bắt nguồn từ sự tưởng nhớ nhà thơ Khuất Nguyên thời Chiến quốc, nhưng sang Việt Nam tục cúng bánh ú vào tết Đoan Ngọ đã được giao thoa về văn hóa và gắn với tín ngưỡng dân gian của người Việt. Đó là vào ngày tết Đoan Ngọ, ở các vùng thôn quê của người Việt có tổ chức lễ cúng đồng, còn người Hoa thì tổ chức lễ cúng Thần nông. Nếu như người Việt vào ngày này tổ chức giết gà, mổ heo, chiên bánh xèo đem ra ruộng cúng, thì ở gia đình người Hoa cũng làm bánh bông lúa, nấu canh tàu cua trắng với rau ích mẫu và xào mì, nấu lẩu, chiên hề xô (chả giò) để cúng rẫy và cúng tổ tiên. Việc tổ chức cúng này nhằm tạ ơn Thần nông và tổ tiên đã hộ trì cho mùa màng bội thu và cầu mong đến cuối năm được mùa (vì theo quan niệm dân gian mùng 5 tháng 5 âm lịch là thời gian đánh dấu nửa năm). Sau khi cúng xong thì thường mời cả xóm hay họ hàng cùng tham gia ăn, tạo nên không khí đầm ấm, vui tươi.

Xuất phát từ phong tục trên, ở một số địa phương của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long vào ngày này thường tổ chức các cuộc thi và trò chơi dân gian như: thi đổ bánh xèo, nấu xôi, làm cơm rượu, chất mâm ngũ quả theo mô hình tứ linh… Cũng như giao lưu về văn hóa và thu hút đông đảo du khách trong, ngoài nước đến tham quan. Như một số công ty lữ hành vào ngày này hay tổ chức các tua du lịch trải nghiệm văn hóa người Hoa cho du khách tham quan ở Khu du lịch Chợ Lớn (TP. Hồ Chí Minh) để khách du lịch trong, ngoài nước trải nghiệm và thưởng thức các món ngon của người Hoa trong ngày tết Đoan Ngọ…

Với một vùng đất giàu văn hóa và có đông đồng bào dân tộc Hoa sinh sống như Bạc Liêu, TP. Bạc Liêu có thể khai thác thế mạnh này cho phát triển du lịch văn hóa và xem đây là một thứ tài nguyên phong phú nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh riêng, nhất là thưởng thức các món ngon trong ngày tết Đoan Ngọ của cộng đồng người Hoa Bạc Liêu.

LƯ LÂM