Một trang đời mở ra

(tiếp theo số báo 3441)

Minh họa: B.T

Má tôi được đặt nằm ở cái giường bên trái căn nhà trước. Trước đó, chòm xóm đã đến tắm rửa, thay đồ cho bà, vẫn chiếc áo nylon Ba Tích màu nâu đỏ và cái quần đen lãnh Tân Châu. Đây là bộ đồ đẹp nhất của bà, má tôi đã mặc nó 5 - 7 cái tết và đi đám cưới, đám giỗ. Vậy mà xem ra nó còn rất tốt. Hôm nay người ta thay bộ đồ đó cho bà để bà mặc nó mà đi một chuyến cuối cùng.

Mặt má tôi được đậy bằng chiếc khăn bàn mà bà hay choàng hầu trong những lúc gió bấc lạnh kéo về.

Tóc má tôi có vẻ vừa được tắm gội, người ta không bới mà xõa dài xuống. Mới có 52 tuổi mà tóc má tôi bạc trắng, đặc biệt bạc thật nhiều trên vùng gần trán của bà. Anh Hữu đến giở chiếc khăn đắp mặt ra để hai anh em nhìn mặt má lần cuối thì một chuyện bất thường xảy ra, máu từ trong miệng má tôi bỗng chảy ra như suối, tôi lấy chiếc khăn bàn đắp mặt lau cho má đến thấm ướt hết chiếc khăn mà máu vẫn còn chảy. Chị Tư Đẩu đến nói nhỏ với tôi: “Em thắp 3 cây nhang rồi vái mợ Sáu hãy yên lòng ra đi, đừng có uất ức nữa…”. Tôi làm theo như một cái máy rồi khấn vái mẹ mình một cách thành tâm, vậy mà lạ lùng thay máu từ trong miệng má tôi ngưng chảy.

Tôi ngồi trên giường má tôi, xung quanh tiếng khóc rộ lên một cách thảm thiết. Đó là tiếng gào khóc hoảng loạn của chế Hậu, con Diệu. Kia là tiếng khóc nho nhỏ mà đau đớn đến tận trái tim của ba tôi, anh Sang, anh Hữu và thằng Út Mỹ.

Còn tôi, mãi đến lúc đó mắt tôi mới bắt đầu tuôn ra những giọt lệ. Đó là những giọt nước mắt được ứa ra từ trái tim của một kẻ mang nỗi đau đến tột cùng. Đó là những giọt nước mắt kéo dài đến triền miên, hàng chục năm sau, có những đêm tôi nằm nhớ má, nhớ em là giọt nước mắt ấy tiếp tục ứa ra tuôn chảy đến tưởng như không bao giờ dứt.

Trong vô thức, tôi nắm tay bóp chân cho má tôi như thể thực hiện động thái báo hiếu sau cùng. Đến lúc đó tôi mới nhìn kỹ bàn tay của má tôi. Đó là một bàn tay chai cứng, với những nốt chai ở trong lòng bàn tay, còn ngón tay của má tôi thật sự là đôi bàn tay của một người mẹ nghèo hèn, một giai tầng sát đáy xã hội. Vậy mà đôi bàn tay ấy đã che trời ngăn giông bão của lửa đạn chiến tranh và nghèo đói để các con của bà chập chững những bước chân ra ràng, đủ lông đủ cánh mà bay ra bầu trời rộng. Tôi nắm lấy bàn tay lạnh giá của má tôi mà đau đớn. Ngày xưa tôi đi học, đám con nhà giàu không chơi với tôi, khi lớn lên tôi đi coi vợ, người ta chê tôi có một bà mẹ buôn gánh bán bưng, một gia cảnh quá nghèo nên không gả con gái. Hồi nhỏ thì tôi than thân trách phận, nhưng càng lớn lên càng trải đời, tôi hiểu được bàn tay chai sần to bè của mẹ mình nó lớn lao, vĩ đại đến cỡ nào.

Rồi tôi bóp chân, bóp cẳng má tôi, đây là lần đầu tiên tôi làm việc ấy cho mẹ mình. Đôi bàn tay to bè, gót chân chai cứng và hai móng cái thì mất đi từ lâu lắm vì má tôi ngâm nước thường xuyên. Đó là đôi chân của thân cò lặn lội đồng sâu trong những chiều mưa tối đất mà tha về những miếng mồi cho con.

Tôi phát hiện dưới kẽ chân của má tôi còn một cục đất sét bám cứng. Má tôi và con Hiền chết mang theo bí mật về cái chết của hai người. Người ta suy đoán rằng một trong hai người trong lúc kéo tép bị trượt chân nước cuốn và một người nhào theo cứu và vì thế chết cả hai, vì họ đều không biết bơi (sáng ấy má tôi đi kéo tép với con Hiền vì thằng Út Mỹ đi chơi khuya còn ngủ nướng).

Tôi thì suy đoán cụ thể hơn, đêm đó mua rất to, nước từ trên đồng Thào Lạng đổ xuống rất mạnh ở con kênh thủy lợi chảy ra sông Bạc Liêu. Dấu chân đi kéo tép của má tôi và con Hiền đi khoảng 300m từ nhà tôi đến kênh thủy lợi này thì hết. Như vậy, có thể con Hiền đi trước, bước chân xuống kênh thủy lợi rồi trượt chân bị nước cuốn, thế là má tôi nhào theo cứu, nên nước cuốn luôn cả hai người ra sông Bạc Liêu. Một điều lạ là thường thì người chết đuối thì sau 2 - 3 ngày mới nổi lên mặt nước. Còn má tôi thì nổi lờ đờ ngay sau đó. Má tôi trôi ra hướng Vàm Lẽo đi ngang nhà nhưng cũng không ai biết, chỉ có một người đưa đò ở xóm nhìn thấy. Sau đó nước lớn má tôi lại trôi vào hướng chợ Bạc Liêu. Đến đoạn xóm Sóc Đồn thì má tôi tấp vào bờ và hai đứa cháu bà con đi cắt cỏ nhìn thấy nên hai anh em nó vớt bà lên xuồng và chở về nhà giúp.

(còn nữa)

Nhà văn Phan Trung Nghĩa