Nét đặc sắc của trang phục dân tộc Khmer

Trang phục của đồng bào Khmer Nam bộ nói chung, đồng bào Khmer ở Bạc Liêu nói riêng đã góp vào kho tàng văn hóa của xứ sở những giá trị khá đặc biệt. Không đơn thuần là để thỏa mãn nhu cầu mặc và làm đẹp, những bộ trang phục của đồng bào dân tộc Khmer còn ẩn chứa những nét văn hóa độc đáo. Cho nên, trưng bày trang phục của một dân tộc cũng là cách gìn giữ, tôn vinh nét đẹp văn hóa “mặc” cho một địa phương.

Biểu diễn trang phục dân tộc Khmer tại Ngày hội VH-TT&DL đồng bào Khmer Nam bộ lần thứ VII - Bạc Liêu 2017. Ảnh: C.T

Chúng ta dễ bắt gặp nét đẹp duyên dáng của những thiếu nữ Khmer trong trang phục truyền thống vào những dịp lễ hội, tết cổ truyền của đồng bào dân tộc. Sắc màu rực rỡ, lấp lánh bởi những họa tiết, hoa văn và phụ kiện đính trên trang phục là ấn tượng đầu tiên. Theo sự tiến bộ của cuộc sống hiện đại, trang phục của đồng bào Khmer cũng có sự thay đổi, cách tân để phù hợp, tuy nhiên những đặc điểm kể trên vẫn được giữ gìn như cách đồng bào gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống thông qua bộ trang phục của mình. 
Đẹp và lộng lẫy nhất vẫn là trang phục trọng đại của đời người: trang phục cưới. Đặc điểm chung của trang phục cưới của đồng bào dân tộc Khmer là trang trọng, kín đáo. Điểm nổi bật làm các cô dâu Khmer đẹp lung linh chính là nhờ họa tiết và màu sắc trên áo cưới. Họa tiết thì tinh tế bên cạnh những hạt cườm, kim sa lấp lánh. Màu sắc thì chủ đạo vẫn là đỏ, cam, vàng. Bên cạnh đó, còn có những phụ kiện đi kèm như yếm, thắt lưng, vòng cổ, vòng tay… Đặc biệt, áo cưới của cô dâu là chiếc xăm-pốt được dệt bằng sợi kim tuyến hoặc tơ tằm. Và không thể thiếu là chiếc khăn sbay mềm mại uốn chéo từ vai trái xuống sườn phải. 
Trang phục của chú rể ít cầu kỳ hơn, thường là trang phục màu trắng. Gắn với trang phục trên người, thứ không thể thiếu của một chú rể Khmer truyền thống là cây quạt giắt sau lưng và thanh kiếm với ý nghĩa bảo vệ người vợ suốt đời. Chưa kể đến những thủ tục, nghi thức trong một lễ cưới của đôi trai gái dân tộc Khmer, thì chỉ bộ trang phục cưới của đôi bạn đã phần nào cho thấy nét độc đáo trong tiệc cưới của đồng bào dân tộc.
Trong trang phục đi dự lễ hội, người Khmer thường mặc xà-rông cùng áo tầm-vông được dệt tơ tằm, sợi bông hay chỉ màu kim tuyến. Giữa đám đông, họ xuất hiện một cách nổi bật với trang phục lễ hội truyền thống như sự khẳng định nét đẹp văn hóa độc đáo của đồng bào dân tộc Khmer, qua cách ăn mặc của mình. Ở bất kỳ lễ hội lớn nhỏ nào của đồng bào, trang phục chính là nét đặc trưng dễ thấy nhất ở họ. Vận lên mình bộ trang phục rực rỡ sắc màu, áo tầm-vông đi cùng xà-rông, khăn sbay thướt tha, dịu dàng và quyến rũ, khiến họ nổi bật giữa đám đông và không thể lẫn với bất kỳ dân tộc nào khác. 
Vừa qua, tại một cuộc họp lấy ý kiến cho việc trưng bày Bảo tàng tổng hợp tỉnh Bạc Liêu (tại khối nhà B và C của Trung tâm Triển lãm VH-NT và Nhà hát Cao Văn Lầu), trong một hạng mục trưng bày trang phục truyền thống của người Bạc Liêu, đã có ý kiến đề xuất nên phân loại trang phục truyền thống ở Bạc Liêu thành trang phục đời thường, cưới xin, lễ hội. Ở hạng mục này, chúng tôi cho rằng cần phải trưng bày sự độc đáo của trang phục ba dân tộc anh em Kinh - Khmer - Hoa tại Bạc Liêu. Bởi đó là sự khác biệt độc đáo nhưng tạo thành nét đẹp hài hòa về trang phục, tạo nên sự phong phú, đa dạng nhưng vẫn hòa hợp trong trang phục truyền thống ở Bạc Liêu. Mà những nét đẹp độc đáo, đặc trưng trong trang phục dân tộc Khmer như bài viết này miêu tả chính là bằng chứng điển hình.
Cẩm Thúy