Nghĩa tình giỗ quê

Từ sáng sớm tinh mơ, các dì, các chị đã í ới rủ nhau đến giùm đám nhà bà Hai ở cuối xóm. Năm nào cũng vậy, và gần như nhà nào cũng thế, cứ đến đám giỗ nhà ai thì bà con lối xóm thân thiết cũng tự nhớ ngày mà đến để tiếp tay nấu nướng, cúng quảy. Không khí giỗ ở quê tôi vẫn y nguyên nền nếp ấy từ xưa đến bây giờ.

Những món ăn trong giỗ quê thể hiện tài nội trợ khéo léo của người phụ nữ.

Chợ xã từ lâu cũng đã có “dịch vụ” nhổ lông vịt, lông gà, thế nhưng đám giỗ ở nhiều nhà vẫn còn giữ nguyên cái cảnh: sáng sớm, các cô, dì, chị em trong xóm sang nhà, rồi ngồi tụm lại làm gà, nhổ lông vịt. Những đòn bánh tét, bánh ít đã được gói trước đó và cất lên ngay ngắn ở gian bếp nhà sau, giờ chỉ việc phân công cho con cháu đem cắt khoanh, sắp ra đĩa. Những loại bánh hấp, bánh nướng cũng xếp cho đẹp trên đĩa chờ đúng giờ để lên mâm cúng.

Giỗ ở quê luôn có những âm thanh í ới đến ồn ào, vì tất cả những phần việc đều tự tay những bà nội trợ làm, từ gọt rau củ, cắt tỉa hoa trang trí, bằm tỏi ớt..., đến những công đoạn nặng hơn như xào nấu các kiểu. Những đĩa gỏi, bì cuốn, lẩu, cơm... được lần lượt bày lên chiếc ván ngựa hay mặt bàn lớn là lúc đám giỗ sắp vào giờ cúng kiếng. Bày mâm cúng thịnh soạn, chu đáo không chỉ là sự thành tâm của con cháu đối với ông bà quá cố mà còn thể hiện sự khéo léo, chữ “công” của những người phụ nữ nông thôn từ xưa đến nay.

Gia chủ còn chu đáo chuẩn bị sẵn những bộ bình trà ấm nóng với đĩa bánh nướng, bánh hấp thiệt ngon để mấy bà, mấy cô trong quá trình nấu nướng được thưởng thức.

Khi mâm cúng đã bày đủ món thì gia chủ lại tiếp tục phần việc không thể thiếu là phân chia những phần đồ ăn riêng để khi tiệc xong sẽ chia cho cô bác lối xóm, những người đã bỏ công giùm đám cho nhà mình.

Giỗ ở quê tôi và có lẽ cũng ở nhiều nơi khác vẫn còn giữ nguyên phong tục như cách giữ một trong những nét đẹp của làng quê trong bức tranh nông thôn mới hiện nay.

Bài, ảnh: NHẬT QUỲNH