Người truyền lửa

Rời trường phổ thông vào đời, nghiệp duyên cho tôi tròn 20 năm làm công tác Đoàn chuyên trách. Được gặp “người truyền lửa” như chú Năm Hạnh, với tôi, đó là điều may mắn.

Sau ngày tỉnh Bạc Liêu tái lập, tôi được giao phụ trách mảng công tác tư tưởng văn hóa của Tỉnh đoàn Bạc Liêu. Những lần mời chú Năm dự và phát biểu tại các buổi họp mặt truyền thống, chú dành thời gian nói với tuổi trẻ bao điều tâm huyết. Những lời từ chú rất dễ thấu cảm - không hàn lâm bác học, không giáo huấn và chưa bao giờ đứng ở “vai vế” bậc cha chú để yêu cầu tuổi trẻ phải thế nọ thế kia. Chú nói về lý tưởng, truyền thống, lòng quả cảm và những gian nan của đất nước chuyển mình quá độ… mà lôi cuốn, mặn mòi hơi thở cuộc sống, để rồi bao giờ cũng kết lại câu chuyện bằng những điều cụ thể mang tính gợi mở, khích lệ, truyền cảm hứng.

Chú Năm có cuốn sổ ghi chép gọn nhỏ, đặt vừa lòng bàn tay người lớn, bìa làm bằng giấy dầu, các trang được đính lại bằng chỉ đen, có lẽ do tự tay chú làm. Trong đó ghi chép những gì mà người Bí thư Khu Đoàn Tây Nam Bộ quan tâm. Đọc những ghi chép ấy, tôi biết được rằng, để đào tạo một phi công Mỹ phải tốn khối lượng vàng bằng con số tương ứng trọng lượng của viên phi công đó; tôi gặp những câu danh ngôn, phương ngữ hành xử mà thanh niên thời ấy thường nắn nót chép vào sổ tay mình, nhiều nhất là những câu trích trong “Thép đã tôi thế đấy” của N.Ô-xtơ-rốp-xki, những câu nói, đoạn viết đã thúc giục những thế hệ thanh niên Việt Nam cầm súng xông ra trận mạc.

Chú Năm Hạnh - nguyên Bí thư Khu Đoàn Tây Nam Bộ (thứ hai từ phải sang), tại một cuộc gặp mặt truyền thống Khu Đoàn Tây Nam Bộ tại Cần Thơ năm 2000.

Chú Năm - vị thủ lĩnh thanh niên miền Tây Nam Bộ một thời đạn bom, một thời khói lửa mãi là vị thủ lĩnh tinh thần trong tôi. Những tưởng sẽ còn được mời, được đón rước chú Năm đến dự những buổi họp mặt, những cuộc Gặp gỡ tháng 3, để được nghe chú nói những điều tâm huyết cùng tuổi trẻ… Nhưng rồi, sáng 26/3/2008, đang dự Lễ tổng kết Hội trại truyền thống của Tỉnh đoàn Bạc Liêu, hay tin chú Năm trở bệnh nặng, nhóm cựu cán bộ Đoàn Minh Hải, Bạc Liêu vào Bệnh viện Đa khoa Bạc Liêu thăm chú. Mất gần chục phút chú mới viết xong dòng chữ ngoằn ngoèo: “Chú thay mặt gia đình cám ơn Ban Thường vụ Tỉnh đoàn! Chúc các cháu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ!”. Bữa ấy, chú Năm yếu lắm. Ngày 1/5/2008 (26/3 âm lịch), chú ra đi, trước sinh nhật chú tròn nửa tháng. Cái tin chú Năm Hạnh (Lê Văn Bình - nguyên Bí thư Khu Đoàn Tây Nam Bộ; nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Minh Hải khóa VIII) ra đi, không gây bất ngờ, nhưng làm nhiều người buồn thương, hẫng hụt. Trước đó nhiều tháng, chú yếu nhiều và không nói chuyện được nữa. Giọng nói khỏe, vang nhiều bận tâm huyết cất lên trong những lần họp mặt truyền thống, Gặp gỡ tháng 3 giữa các thế hệ cán bộ Đoàn Tây Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Minh Hải, Bạc Liêu… - giọng nói ấy không còn cất lên được nữa. Chú Năm ra đi, có một khoảng trống hẫng hụt không hề nhỏ trong công tác giáo dục truyền thống cho tuổi trẻ ĐBSCL. Tôi thật sự cảm nhận điều này.

Tang lễ chú, tôi gặp các cô cựu thanh niên xung phong tuyến đường 1C nấc nghẹn bên linh cữu người chú, người anh, người thủ trưởng cũ, kể cho thiếm Năm và mọi người câu chuyện về người Bí thư Khu Đoàn tự tay giặt từng cái áo cái khăn, như người anh chăm chút cho những cô em gái của mình, khi đại đội nữ thanh niên xung phong phải tập trung giải tỏa gấp số hàng hóa phục vụ chiến đấu giữa đồng bưng mênh mông mùa sa mưa nước nổi; có rất đông đồng đội cũ, cán bộ hưu trí, thường trực các tỉnh, thành Đoàn ĐBSCL; có đoàn của những đảng viên trẻ đến từ thành phố mang tên Bác; có vị Chủ tịch nước đương nhiệm nghẹn ngào bên linh cữu, tiếc thương vĩnh biệt người anh, người bạn chiến đấu thân thiết khi xưa… Trong đoàn xe chầm chậm đưa tiễn chú về nơi an nghỉ cuối cùng có chiếc xe của Quân đội Lào, gắn vòng hoa của một vị tướng, mang dòng chữ: “Vĩnh biệt Anh Năm Hạnh - người bạn tốt của nhân dân Lào”.

Nghĩa trang chiều muộn. Nơi chú và cha tôi nằm rất gần nhau. Lặng nhìn làn khói nhang nhẹ bay, tôi nghĩ nhiều về chú, về một thuở đoàn viên, một thời tuổi trẻ, một giai đoạn chúng tôi làm công tác thanh niên. Thường vẫn nhớ những gì chú nói, để mỗi bận đến nhà gặp thiếm Năm, trước di ảnh chú, tôi vẫn được thanh thản nhìn sâu vào đôi mắt hiền từ của chú, thưa rằng: “Con vẫn đang theo lời chú dặn”. Rời trường phổ thông vào đời, nghiệp duyên cho tôi 20 năm làm công tác Đoàn chuyên trách. Được gặp “người truyền lửa” như chú Năm, với tôi, đó là điều may mắn.

Bài, ảnh: Nhã An