Nhớ canh so đũa, cá rô đồng

Nhớ hồi ở quê, khi mùa gió chướng bắt đầu mơn man da thịt cũng là lúc so đũa trổ bông trắng vườn. Ngày ấy, sau nhà tôi có trồng cả vườn so đũa rải rác trong những luống cà chua, cà tím, đậu xanh. Nhà nuôi dê nên ba tôi cho trồng nhiều cây so đũa để làm thức ăn cho chúng. Lá của so đũa có thể nói là món khoái khẩu của dê và dường như chúng chưa bao giờ thấy món nào ngon hơn thế.

Sau mùa nước nổi, thu hoạch bông điên điển xong thì đến bông so đũa. Khi bông so đũa nở trắng vườn nhà, tôi và chị gái mang vợt tre và rổ ra hái. So đũa là một loại cây có dáng thẳng đứng, nhánh mỏng manh nên nếu leo trèo không khéo sẽ té ngã. Vì vậy khi hái bông thì phải dùng vợt hoặc với tay nếu như cây đó thấp. Chỉ mươi phút thôi mà chiếc rổ bằng tre của tôi đầy ắp những bông hoa trắng.

Hồi ấy bông so đũa chưa có giá trị kinh tế nên người nhà quê chỉ dùng làm rau ăn trong bữa cơm gia đình. Bông so đũa có cuống và nhụy vàng rất đắng, nên khi lặt thì phải lần vào bên trong hoa, ngắt bỏ hai phần ấy đi. Lại có người thích ăn nhẫn nhẫn nên để nguyên. Khi lặt cũng cần lưu ý là ở búp bông hay có sâu nên phải loại bỏ kỹ. Không thuốc trừ sâu, chẳng có hóa chất, bông so đũa nhà trồng ngày xưa chỉ việc rửa sơ cho khỏi bụi là mang đi chế biến. Hôm nào ba đem từ đồng về con cá lóc, rô phi, sặc, trê thì nấu canh chua bông so đũa. Hoặc ngày đó nhà chẳng có gì ăn thì có thể luộc bông so đũa chấm kho quẹt, chấm chao hay xào hành…

 Nhớ những ngày cùng lũ bạn kéo ra sau vườn so đũa hái trái non, tước lõi bên trong, tách lấy phần trắng bao bọc bên ngoài hạt xanh mà nhai ngấu nghiến. Nó có vị ngọt đắng và cả bùi bùi. Ăn là phụ mà chơi mới là chính. Hái trái chán chê, chúng tôi hái nhánh lá tước ra thành từng lá nhỏ, cả thau đầy. Rồi cả bọn hốt và tung lên trời cao. Nhiều chiếc lá cuốn theo làn gió chướng, bay xa một đoạn. Cũng vì trò nghịch ngợm ấy mà tôi bị ba đánh mấy roi vào mông vì chẳng còn lá làm thức ăn cho dê.

Giờ đi làm xa nhà, xa cả những hình ảnh làng quê thân thuộc. Hễ mỗi lần bắt gặt bông so đũa đâu đó trên khu chợ nhỏ, hay những hàng so đũa ven đường là lòng tôi lại bồi hồi: “Canh so đũa, cá rô đồng/ Quê nhà da diết nỡ lòng quên sao?”.

ĐẶNG TRUNG THÀNH