Nhớ mùi khoai lang, khoai mì

Là mùi vị rất bình dị nhưng trở thành mùi ký ức của bao đứa trẻ lớn lên từ những vùng quê, nhất là khi phải lớn lên trong cảnh nghèo khó. Nhưng cũng từ đó, mùi vị ấy khiến người ta khi đi xa phải nhớ về một thời gian khổ mà đong đầy yêu thương bên mái nhà ngày xưa.

“Mấy đứa thức đi, rửa mặt rồi ra đây ăn sáng nè, trưa trờ trưa trật rồi!”. Tôi vẫn nhớ giọng của má sang sảng gọi như thế khi chúng tôi còn nằm ngủ nướng trên cái giường êm ái của mình. Con nít mà được ngủ nướng thì nó “ngon” hơn bất cứ thứ gì. Đó là những buổi sáng mùa hè (không phải đến trường, cũng chẳng phải đi học thêm gì) của chúng tôi thời ấy. Nằm nướng không chịu thức, mắt nhắm mắt mở chứ còn cái mũi thì thính lắm. Mùi khoai lang, khoai mì kèm với mùi mỡ hành má làm để ăn chấm kèm cứ xộc thẳng vào mũi khiến chúng tôi, dù mê ngủ cũng... thèm ăn mà cố ngồi dậy.

Lạ lắm, mấy đứa con nít nếu phải lớn lên trong cảnh nhà nghèo khó thì cái nhu cầu ăn uống nó cũng dễ dãi. Chỉ là mấy củ khoai lang, khoai mì hấp, có thể ăn thường xuyên mỗi sáng, vậy mà không ai thấy ngán! Để có nồi khoai hấp thơm lừng ấy, má đã rửa sạch mấy củ khoai lấm lem bùn đất từ chiều hôm qua. Rồi tinh mơ, má dậy sớm, ra phía sau bếp, bắc nồi lên hấp khoai. Khoai má để một bên, bên còn lại má để chén mỡ hành nêm chút muối, chút đường hấp cho chín. Có hôm, má đổi khẩu vị, không làm mỡ hành mà chịu khó nạo trái dừa khô rồi khuấy thành nước cốt dừa. Bẻ miếng khoai, chấm vào nó sền sệt, cắn một miếng, ta cảm giác ôi nó thơm lừng, béo ngậy. Cứ thế mà những bữa sáng của chúng tôi ngon lành.

Sau này lớn lên, tung cánh đi muôn phương để sinh cơ lập nghiệp, anh em chúng tôi thi thoảng mới tụ nhau về quê đông đủ, là dịp tết hay giỗ quảy ông bà. Khi ấy, những bữa sáng với mùi vị khoai lang, khoai mì hay được chúng tôi kể lại cho nhau nghe, cho con cháu mình nghe, rằng hồi đó, ngoại, nội đã nuôi lớn cha mẹ tụi con như vậy. Cái mùi vị ấy còn khiến chúng tôi đôi khi rơm rớm nước mắt khi nhìn lên bàn thờ với di ảnh ba má mờ ảo sau làn khói hương. Nhớ, thương quay quắt ba má mình cái thuở hàn vi, đã gồng gánh nuôi nấng đàn con nên vóc nên hình, bằng mùi vị của khoai lang, khoai mì, bằng tảo tần thương yêu gửi gắm vào trong ấy...

Đan Thanh