Những bữa cơm đồng trưa

Với người lao động tay lấm chân bùn thì những bữa cơm của họ sớm tối lúc thì đại khái qua loa, khi thì vội vàng tạm bợ. Ai được sinh ra và lớn lên bên nương ruộng hẳn hình ảnh những bữa cơm trên đồng sẽ in dấu trong sâu xa tâm tưởng...

Khi gà chưa kịp gáy sáng, cha con tôi còn say sưa ngủ thì mẹ đã dậy lạch cạch gáo dừa múc nước mưa được lắng trong chiếc lu sành để rửa mặt cho tỉnh táo, rồi nhóm lửa nấu cơm, hâm nóng nồi cá rô đồng kho mà cha bắt được chiều qua. Anh em tôi luôn có phần trong bữa cơm được nấu vào khuya sớm đó của mẹ. Mỗi sớm mai khi mọi thứ đã tươm tất, mẹ quay lại động viên chúng tôi: “Không gì bằng chén cơm chắc bụng buổi sáng các con ạ! Ăn nhanh rồi còn kịp đến trường”. Chúng tôi vừa ăn vừa chê ỏng chê eo rằng mẹ kho cá lúc nào cũng thấy muối đóng váng trắng phết trên thân con cá, mà không hề hay biết những trưa vắng đồng xa, lấy bờ ruộng làm bàn ăn dã chiến, những hạt cơm được nấu khi trời chưa kịp sáng đó đã nguội tanh, cùng mấy miếng cá mặn lè đó chính là của ăn “sung túc” nhất của cha mẹ để “kinh qua” những ngày mùa nắng nôi, thiếu thốn. 
Để đuổi kịp công việc trong ngày, bữa ăn ngoài đồng chính là khoảng nghỉ ngơi quý giá của người nông dân. Trong cái nắng rát bỏng giữa trưa, cha vừa díu mắt vừa lùa vội chén cơm. Còn mẹ, bữa cơm vốn chẳng đủ đầy gì nhưng cứ được miếng nào ngon, con cá nào béo thì đẩy đưa về phía cha. Cảm tình chồng vợ bền chặt hơn trong những bữa cơm hòa mưa, chan nắng như thế. Rồi mọi vất vả sẽ tan biến hết khi cha nói với mẹ: “Con nghé đã có người hỏi mua. Đợt này tôi tính bán đi,  sắm cho con cái máy vi tính để nó theo kịp sự học với bạn bè”. Ánh mắt mẹ hiền từ rưng rưng vì biết con mình thiếu thốn lâu nay mà phải đành chịu thiệt.    
Bữa cơm đồng trưa là không gian tăm tối, lầy lội nhưng với những đứa trẻ quê mùa như chúng tôi thuở đó, ấy chính là khúc sông trong trẻo len giữa dòng đời mịt mờ đua tranh. Ngày mùa ở quê, hễ trẻ con cầm liềm cắt được lúa thì được phép ra đồng phụ giúp thu hoạch. Bởi thế, được tiếng là lớn rồi nhưng những ngày mùa thuở ấy anh chị tôi hãy còn bé nhỏ, tung tẩy dăm ba cái lấy lệ rồi tới bữa cơm trưa cũng góp phần mình cho vui. Bữa cơm đồng trưa có thêm anh em chúng tôi với những sản vật đồng quê tự tay bắt bới nên “thịnh soạn” hơn ngày thường. Hôm thì ốc bươu nướng chấm muối ớt, hôm thì cá lóc nướng trui hoặc đơn giản chỉ là những củ khoai lang vùi rơm nhưng cảm thấy thơm ngon lạ thường. Có tiếng chúng tôi cười nói nên bữa cơm đồng trưa bớt đi vẻ cơ hàn, rách rưới.
Nay, ngày mùa chỉ còn lại hai thân già còm cõi cấy gặt. Cơm mắm đồng trưa giờ lặng lẽ và nặng nề hơn bởi thời gian nâng dày tuổi tác. Cứ nghĩ đến thế thôi mà lòng tôi đã khắc khoải chạnh niềm nhớ thương.
Nguyễn Tiến Dũng