Những gam màu mùa tựu trường

Có lắm sắc màu trong bức tranh mùa tựu trường. Đó là màu sắc sặc sỡ của những chiếc cặp học sinh, những bìa giấy bao tập đủ dáng hình chứ đâu như hồi xưa, giấy bìa bao tập quý lắm là tờ lịch bóng của năm cũ được mẹ cha tận dụng để bao tập mới. Nhưng tựu trường còn có những họa tiết không định được gam màu. Nỗi nhọc nhằn thì biết nó thuộc màu gì?…

Sáng nào cũng vậy, độ giờ này là Ngoan tay cầm chiếc vó, tay xách cái thùng mon men theo con kênh chạy vắt ngang ấp Trà Co. Ngoan đi tìm vài con cá cho bữa cơm trong ngày, có dư thì bán được mười mấy ngàn đưa mẹ. Cho nên, khi được hỏi con có thích đi học không, Ngoan quẹt vết bùn trên trán rồi nhanh nhảu trả lời: con cũng muốn đi học, nhưng sợ không có ai bắt cá kiếm cơm cho nhà con…

Niềm vui ngày tựu trường. Ảnh: H.T

Không có những cửa hiệu trưng bày dụng cụ học sinh với đủ những sắc màu rực rỡ, phụ huynh dắt con em mình chen chúc mua sắm chuẩn bị cho năm học mới. Mùa tựu trường của những đứa trẻ nghèo như Ngoan là khi mấy chú ở xã đi cùng với những thầy cô đến từng nhà vận động học sinh đến trường. Nhà Ngoan cũng đón tiếp đoàn khách trưa hôm qua. Được đi học miễn đóng tiền, kể cả áo quần cũng được tặng không, đối với những gia đình thuộc diện đặc biệt khó khăn còn được chính quyền giới thiệu địa chỉ để các tổ chức, mạnh thường quân giúp đỡ học bổng… Thế nhưng, những đứa trẻ như Ngoan vẫn còn lắm gian nan trên con đường đến trường. Cha mẹ Ngoan không có nghề nghiệp ổn định, mấy liếp rau trồng vụ được vụ thất, đàn vịt, bầy gà nuôi đến lớn cũng chẳng còn mấy con, nên bán chỉ được ba cọc ba đồng. Người kiếm ra tiền nhiều nhất là người đàn ông trong nhà cũng bấp bênh với công việc phụ hồ, vất vả đội nắng dầm mưa cả ngày với tiền lương không tới 150 ngàn đồng mỗi ngày. Mà đâu phải mùa nào cũng có việc để mà kiếm đồng vô…

Ngoan mới 7 tuổi đầu mà cũng đỡ đần mẹ cha lo cho hai đứa em nhỏ trong nhà. Bữa thì vài ba con cá phi, cá rô, bữa thì được chén tép trấu. Vậy cũng đủ cho hai bữa ăn. Có hôm Ngoan còn bán cá đổi gạo nữa. Ngoan đi học thì không tốn tiền, mấy chú cán bộ xã và thầy cô nói vậy, nhưng sẽ không có thời gian để bắt cá, xúc tép. Đường đến trường tới non hai cây số, cha đón đưa mỗi ngày sao được khi vào mùa phải đi làm mướn ở xa… Chuyện học của những học trò nghèo như Ngoan gian truân vậy đó, mỗi đứa một cảnh, nhưng tựu trung lại là nỗi nhọc nhằn…

Còn Bảo đến trường với chiếc cặp loại da “xịn” trị giá hơn 300 ngàn đồng. Nó mè nheo với mẹ, đi học cặp “bèo bèo” là bạn cười, dù nó chỉ mới học lớp 2. Tất cả những vật dụng trong chiếc cặp cũng toàn đồ đắt tiền. Những bộ đồng phục của năm cũ tuy còn vừa mặc cũng chẳng cũ kỹ gì, vậy mà Bảo đòi mua trang phục mới, mẹ cũng chìu. Đôi giày da thật đẹp có rồi, Bảo lại đòi mua thêm giày thể thao nữa, mẹ cũng mua. Một mình Bảo tốn ngót nghét 2 triệu đồng mua sắm cho năm học mới…

Chiếc cặp đi học của Bảo quy giá trị thì bằng công lao động quần quật 3 ngày trời của cha Ngoan. Bộ trang phục năm học cũ mà Bảo xếp cất là bộ áo mới mà Ngoan mơ ước nếu được cha mẹ cho đến trường. Những khoản phí đầu năm học mới của mỗi mình Bảo thôi có thể bằng gần cả tháng lao động vất vả của nhà Ngoan…

“Hàng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường…”. Có lẽ, những đứa trẻ như Ngoan sẽ ít có những mùa tựu trường nên thơ như buổi tựu trường với buổi sớm mai đầy sương thu và gió lạnh của nhà văn Thanh Tịnh khi xưa. Có gió sương thì chắc cũng là sương gió của những sớm mai nhọc nhằn đi bắt tép, câu cá để còn kịp giờ học. Và gió chắc sẽ không đủ lạnh để xua tan giọt mồ hôi của những bước chân đi bộ đến trường xa xôi không được mẹ cha đưa rước… Đâu như ngoài phố sá đông người, những đứa trẻ như Bảo, được đến trường bằng xe máy, đi học với những dụng cụ học tập đắt tiền, chưa kể những món đồ chơi hiện đại Bảo đòi sẽ được mẹ mua nếu học được cô giáo khen…

Mùa tựu trường bao giờ cũng có lắm gam màu…

QUỲNH ANH