Những mùa hè cũ

Hè này mình đi đâu chơi vậy mẹ? Thằng nhóc hỏi câu quen thuộc cứ mỗi năm đến hè lại hỏi. Hè năm nay đến muộn nhưng kế hoạch một chuyến đi ngắn ngày vẫn được tôi thiết kế để các con xả hơi, nhất là rất lâu rồi không được du lịch.

Tôi nhớ những ngày hè theo chân cha tôi đi vớt bèo. Bọn trẻ con giờ chắc nhiều đứa không biết việc này. Bèo sinh sôi nảy nở quanh năm, nhưng mùa sa mưa phát triển mạnh nhất. Hồi đó, người ta vớt bèo để trộn cám, gạo nuôi vịt, hoặc để ngăn sự sinh sôi của chúng làm cá thiếu không khí thở. Nhà tôi nuôi cá nên vớt bèo thường xuyên vì nguyên nhân thứ hai. Lúc tụi tôi cặm cụi học hành thì mình cha tôi làm. Chỉ khi bị gai me keo trên bờ đìa rụng xuống đâm vào bàn chân, cha mới kêu tôi lể gai. Khi hè đến, chúng tôi theo cha đi vớt bèo. Tay chân đứa nào cũng bị nước làm cho nhăn nhúm mấy đầu ngón. Hèn chi tay và chân cha hay bị nước ăn, cứ sưng tấy, đỏ lên mà cha vẫn cứ làm ngày này qua tháng nọ. Chúng tôi làm chưa xong đã xin tắm đìa. Mùa hè hay có mưa. Mà mưa được tắm đìa thì mê tít. Móc đất chọi nhau, chơi ngu thế mà đứa nào cũng chơi. Mặt mũi lấm lem bùn đất sau những lần tắm đìa. Cha vừa làm phải vừa rầy la nhắc chừng.

Ảnh minh họa: Internet

Việc nữa là xắt rau muống trộn cám cho heo ăn. Hồi thời ấy, nuôi heo bằng quy trình sạch hoàn toàn. Chúng được nuôi bằng cám, rau muống, cơm cặn. Sáng sớm mẹ đã bì bõm dưới mé đìa cắt rau. Đọt non để xào, nấu bữa ăn cho gia đình, những cọng hơi khằn mẹ xắt mịn trộn với cám, cháo heo. Cổ tay phải tôi mang vết sẹo cũng là hậu quả của những buổi đi cắt rau muống. Chị tôi cầm dao phảng đọt rau muống, rủi thay lúc ấy tôi ở gần đó, xoay người qua đưa cánh tay vô, thế là... Hai đứa xanh mặt mày khi thấy máu tứa ra. Chị gọi cha mẹ mà như khóc. Cha lật đật chạy ra, nắm chặt cổ tay rồi băng bó. Đầu năm học đó tôi phải nhờ bạn viết bài một thời gian vì vết thương sâu.

Vất vả hơn là việc gánh nước về nhà xài. Hồi đó đâu phải nhà nào cũng có nước phông-tên, hay khoan cây nước cá nhân, cho nên mùa mưa người ta phải hứng nước vô kiệu, lu. Hết nước mưa thì những người mẹ, chị em gái phải gánh nước về xài. Đôi vai nhiều đứa mới lớn đã chai sần. Đó là dấu tích đảm đang của người phụ nữ mà một người đàn ông biết nghĩ sẽ thương vợ mình hơn. Những đứa con gái ở nhà đông anh em, có khi phải vừa đi học, vừa đảm đương chuyện gánh nước, chứ không đợi mùa hè rảnh rỗi.

Có những bạn còn phụ giúp cha đi làm cu li (nghề thợ hồ), giăng mình dưới cái nắng chang chang của hè. Người thì nướng bánh, chiên chuối đi bán dạo phụ mẹ có thêm thu nhập trang trải cho năm học mới. Có một mùa hè tôi cùng chị và mẹ nhận may gia công nón vải và chằm vành nón lá… Ít tiền kiếm được từ những việc làm thêm trong hè dạy chúng tôi bài học quý trọng đồng tiền, hiểu rằng kiếm ra tiền vất vả thế nào. Chúng tôi thương hơn giọt mồ hôi mặn áo của cha mẹ để năm học mới ra sức học hành chăm chỉ...

Những mùa hè cũ là đoạn ký ức tôi đoan chắc rằng không thể nào quên trong tâm trí của mỗi người. Nhất là khi hè gắn với nỗi gian truân một thuở nghèo khó. Nhưng ở đó cũng có những khoảnh khắc đong đầy yêu thương và nhiều bài học quý giá khi làm ra đồng tiền đầu đời…

NHẬT QUỲNH