Những “tài tử” miệt đồng bưng

Câu lạc bộ (CLB) có cái tên khá dài: CLB đờn ca tài tử (ĐCTT) Hội Nông dân huyện Phước Long. Chỉ trong cái tên gọi thôi đã thấy bóng dáng của những nông dân mê ĐCTT. Thưởng thức giọng ca, ngón đờn của các thành viên, lắng nghe bảng báo cáo tổng kết 6 năm hoạt động của CLB với cách hành văn đậm chất tâm tình, chúng tôi càng cảm nhận được niềm đam mê một loại hình âm nhạc đúng như tên gọi, rất ư “tài tử” trong những người nông dân miệt đồng bưng này.

Một tiết mục ĐCTT tại buổi tổng kết 6 năm hoạt động (2014 - 2019) của CLB ĐCTT Hội Nông dân huyện Phước Long. Ảnh: C.T

Đam mê thì tìm đến

 “Ban chủ nhiệm và các thành viên liên hệ với nhau để cùng đi sinh hoạt, người có phương tiện xe cộ thì chở người không có, tạo điều kiện để anh chị em đi dự sinh hoạt đầy đủ… Qua đó giúp anh chị em nâng cao cách ca diễn. Em Hồng Hạnh trước ca cổ có lúc thiếu hơi, nay giọng mượt mà, truyền cảm, được nhiều người hâm mộ; Trung Tiến trước ca gãy nhịp nay cũng có nhiều tiến bộ…”. Đó là trích đoạn báo cáo mà các thành viên CLB liệt kê sau 6 năm hoạt động, góp tiếng đờn lời ca làm vui làng xóm.

Lần lượt những giọng ca ngọt ngào, phong cách ra bộ đúng chất tài tử của anh Hữu Khiết, anh Ba Nhâm, em Hồng Hạnh… qua các điệu thức Lưu thủy trường, Phú lục, Nam xuân… đã minh chứng độ xác thực của bảng báo cáo. Những thành viên tham gia CLB đa số là nông dân. Họ thấy CLB là sân chơi thích hợp với niềm đam mê của mình thì tìm đến, rồi người này giới thiệu với người kia, người hát chắc nhịp hơn hướng dẫn cho người còn gãy nhịp, cứ tập tành dần theo mỗi buổi sinh hoạt định kỳ hàng tháng nên giờ đa số đã thấm nhuần những bài bản Tổ của âm nhạc tài tử. “Hát hay không bằng hay hát”, quan trọng là sân chơi đã kích thích niềm đam mê và tạo ra điểm “đến hẹn lại gặp” cho gần 30 thành viên, chưa kể ở mỗi điểm sinh hoạt, có khi thành viên tham gia lên đến con số 40 - 50 người. Sinh khí đó đã góp phần giữ “lửa” cho phong trào ĐCTT ở Bạc Liêu nói chung, huyện nông thôn mới Phước Long nói riêng.

CLB tổ chức sinh hoạt định kỳ vào ngày 13 âm lịch hàng tháng, đến từng xã, thị trấn, đi gần giáp các ấp trong huyện. Tiếng lành đồn xa, CLB từng đón 2 CLB ngoài tỉnh đến giao lưu đờn ca, đó là CLB ĐCTT TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Thuận. CLB cũng được chọn tham gia biểu diễn phục vụ người dân nhân dịp tết tại Quảng trường Hùng Vương, một số thành viên dự thi giọng hát người cao tuổi đều mang giải thưởng về góp vào thành tích chung giúp cho phong trào đờn ca của CLB ngày thêm lớn mạnh.

Để giữ “lửa” phong trào

Chủ nhiệm CLB - Lê Trung Tiến (hồi còn công tác, ông là Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bạc Liêu) kể về căn nguyên hình thành CLB: “Bắt đầu từ cuộc thi Tiếng hát đồng quê của Hội Nông dân tỉnh tổ chức, rồi sau đó năm 2014 Bạc Liêu đăng cai tổ chức thành công Festival ĐCTT quốc gia lần thứ I, anh Mười Vuông, lúc đó là Chủ tịch Hội Nông dân huyện đã có ý tưởng thành lập CLB với mục đích trở thành sân chơi để những nông dân có điểm sinh hoạt, giao lưu, đồng thời góp phần giữ gìn một loại hình nghệ thuật độc đáo của dân tộc mình. Ý tưởng đó đã được Hội Nông dân tỉnh, huyện và Sở VH-TT&DL (nay là Sở VH-TT-TT&DL) ủng hộ”. 

Theo quan sát của chúng tôi, tuy CLB được đầu tư dàn âm thanh nhưng hiện tại đã xuống cấp, không đáp ứng nhu cầu sinh hoạt đờn ca một cách bài bản, đúng chất ĐCTT. Niềm đam mê thì đã có thừa nhưng trang thiết bị sinh hoạt thì khá đắt đỏ đối với thu nhập của những nông dân, cán bộ hưu trí… Các thành viên đến tham gia sinh hoạt, có người chạy xe đến mấy chục cây số, điển hình như anh Trọng Thình nhà ở tận xã Tân Phong (TX. Giá Rai). Cho nên Ban chủ nhiệm CLB không đề cập đến việc đóng một khoản phí nào, sinh hoạt ở ấp nào thì liên hệ với địa phương đó để tìm địa điểm thích hợp, rồi dựa vào mối quan hệ thân thiết hoặc các thành viên tự bỏ tiền túi để trang trải những khoản phí sinh hoạt… Từ đó mà việc quyên góp để đầu tư trang thiết bị gần như ngoài tầm với của CLB!

Bạc Liêu có hàng trăm CLB ĐCTT khắp xóm ấp ở các xã, huyện, thị xã, thành phố. Mỗi CLB như một nhánh sông nhỏ hòa quyện giúp cho dòng chảy ĐCTT trên đất Bạc Liêu ngày một lớn mạnh hơn. Ở CLB này, chúng tôi cảm nhận chất tài tử thấm đẫm trong mỗi thành viên. Nhìn phong thái ca, đờn của họ, có thể cảm nhận được những tài tử nông dân này đang gánh sứ mệnh giữ gìn nhịp phách cho ĐCTT trên quê hương mình.

Cùng với 21 tỉnh, thành Nam bộ, Bạc Liêu cũng có kế hoạch, đề án cụ thể để bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT. Đầu tư tiếp sức để bảo tồn, phát huy từ những CLB sinh hoạt chỉn chu, đủ lòng đam mê và nhiệt huyết như thế này, thiết nghĩ là một cách làm thiết thực!

Cẩm Thúy