Quy định mới về xét tặng các danh hiệu văn hóa:​ Bảo đảm chính xác, công khai

Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TDĐKXDĐSVH) trong thời gian tới là việc triển khai Nghị định số 122/2018/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành về xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”; “Thôn văn hóa”, “Làng văn hóa”, “Ấp văn hóa”, “Bản văn hóa”, “Tổ dân phố văn hóa” .

Với những quy định chặt chẽ, Nghị định nhằm đưa việc bình xét, khen tặng và tôn vinh các danh hiệu văn hóa đạt hiệu quả và chất lượng thực chất, khắc phục “bệnh hình thức”, thiếu chiều sâu khi bình xét các danh hiệu như từng diễn ra trong nhiều năm qua.

Diện mạo ấp II (xã Long Điền Đông A, huyện Đông Hải) đạt chuẩn văn hóa. Ảnh: H.T

CHẤM DỨT BÌNH XÉT THIẾU CÔNG KHAI

Nghị định số 122/2018/NĐ-CP quy định về xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”; “Thôn văn hóa”, “Làng văn hóa”, “Ấp văn hóa”, “Bản văn hóa”, “Tổ dân phố văn hóa” được Chính phủ ban hành ngày 17/9/2018. Nghị định đã đưa ra các nguyên tắc cơ bản của việc bình xét và 4 nhóm giải pháp gồm: Xây dựng tiêu chí bình xét danh hiệu; Thang điểm và phương thức chấm điểm; Quy trình xét tặng và Biện pháp quản lý nhà nước. Theo đó, Nghị định quy định về tiêu chuẩn, quy trình xét tặng các danh hiệu Gia đình văn hóa; danh hiệu thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố văn hóa và tương đương (Khu dân cư văn hóa). Bên cạnh đó còn quy định xét tặng giấy khen Gia đình văn hóa, Khu dân cư văn hóa.

Về nguyên tắc xét tặng, Nghị định quy định: Việc bình xét, công nhận danh hiệu được xây dựng dựa trên các nguyên tắc bảo đảm khách quan, công bằng, chính xác và công khai; thực hiện trên cơ sở tự nguyện và chỉ xét tặng khi hộ gia đình, khu dân cư có đăng ký tham gia.

QUY ĐỊNH THANG ĐIỂM 100 CHO CÁC DANH HIỆU

Thang điểm và cách chấm điểm đối với các danh hiệu văn hóa là quy định đáng chú ý tại Nghị định. Theo đó, quy định thang điểm tối đa là 100 và được phân theo các khu vực, cụ thể: Đối với danh hiệu Gia đình văn hóa, hộ gia đình thuộc các quận, huyện tại thành phố trực thuộc Trung ương phải đạt từ 90 điểm trở lên; hộ gia đình thuộc các xã, thị trấn thuộc khu vực miền núi, hải đảo, xã đặc biệt khó khăn hoặc hộ nghèo, hộ cận nghèo đạt từ 60 điểm trở lên. Hộ gia đình không thuộc 2 đối tượng trên phải đạt từ 85 điểm trở lên.

Đối với danh hiệu Khu dân cư văn hóa, Nghị định quy định: Khu dân cư thuộc quận, huyện tại thành phố trực thuộc Trung ương đạt từ 90 điểm trở lên; Khu dân cư thuộc các xã, phường, thị trấn thuộc miền núi, hải đảo hoặc xã đặc biệt khó khăn đạt từ 60 điểm trở lên; Khu dân cư không thuộc 2 khu vực nêu trên đạt từ 80 điểm trở lên.

Giấy khen các danh hiệu Gia đình văn hóa, Khu dân cư văn hóa được tặng không quá 15% trên tổng số gia đình được công nhận danh hiệu Gia đình văn hóa đủ 3 năm liên tục, khu dân cư được công nhận danh hiệu Khu dân cư văn hóa đủ 5 năm liên tục.

Khắc phục “bệnh hình thức” là một trong những mục đích mà những quy định cụ thể tại Nghị định đưa ra. Quy định tiêu chuẩn của các danh hiệu Gia đình văn hóa gồm: Gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia các phong trào thi đua của địa phương nơi cư trú. Gia đình hòa thuận, hạnh phúc, tiến bộ; tương trợ giúp đỡ mọi người trong cộng đồng. Tổ chức lao động, sản xuất, kinh doanh, công tác, học tập đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả.

Nghị định cũng quy định rõ những trường hợp không xét tặng danh hiệu Gia đình văn hóa khi thành viên trong gia đình vi phạm một trong các trường hợp: Bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính; không hoàn thành nghĩa vụ quân sự và nghĩa vụ nộp thuế; bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường; có tảo hôn hoặc hôn nhân cận huyết thống; có bạo lực gia đình bị xử phạt hành chính; mắc các tệ nạn xã hội, ma túy, mại dâm, trộm cắp, tổ chức đánh bạc hoặc đánh bạc; tham gia tụ tập đông người gây mất an ninh trật tự, an toàn xã hội.

Tương tự, Nghị định cũng quy định các tiêu chuẩn danh hiệu Khu dân cư văn hóa bao gồm: Đời sống kinh tế ổn định và từng bước phát triển; đời sống văn hóa, tinh thần lành mạnh, phong phú; môi trường cảnh quan sạch đẹp; chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; có tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong cộng đồng. Các trường hợp không xét tặng danh hiệu Khu dân cư văn hóa là những khu dân cư vi phạm một trong các trường hợp: Có khiếu kiện đông người và khiếu kiện vượt cấp trái pháp luật; có điểm, tụ điểm ma túy, mại dâm; có hoạt động lợi dụng tôn giáo vi phạm pháp luật…

TỐ QUYÊN (tổng hợp)