Rau trong vườn

Chỉ một khoảnh đất không lớn, nhưng màu xanh của rau, cỏ phủ kín khắp vườn. Có loại được vun trồng, cũng có loại tự mọc lên. Kể cả một số loại gần như là họ cỏ, nhưng đã trở thành thứ rau sạch quý giá trong bữa ăn, hay là những bài thuốc quý cho những người nông dân quê tôi. 
Nhìn giống như hoa mười giờ Đà Lạt, nhưng thân cây sẫm hơn, cánh hoa cũng nhỏ hơn và có màu vàng, đó chính là rau sam. Nhờ sự tìm tòi, “nghiên cứu” tôi mới biết tên gọi và tác dụng loại rau này. Rau sam là loại rau có đặc tính mát, có thể chống viêm nhiễm vết thương. Vị rau sam chua chua, mằn mặn có thể dùng để nấu canh tép hoặc bóp gỏi chấm cá kho đều được. Thế mà nhiều người không biết, cứ để nó tự mọc, già đi rồi lụi tàn trong mảnh vườn của mình.

Rau trong vườn quê. Ảnh: C.T

Mọc chen chúc trong mảnh vườn nhà tôi còn có cỏ mực, rau trai, rau má… Hồi còn nhỏ, tôi nhớ mẹ vẫn hay cắt những thứ rau này làm thức ăn cho… heo, gà, vịt. Thế mà giờ đây nó được người nội trợ đưa vào thực đơn trong nhà. Ngọn rau dệu có thể luộc, nấu canh thịt, tép ăn rất ngọt. Rau dệu ngoài việc chế biến thành món ăn, còn được dùng để chữa chứng tắc sữa của các mẹ nuôi con nhỏ, hoặc trị các bệnh liên quan đến gan mật, chảy máu cam, ho ra máu, viêm da… Còn rau trai ngoài luộc ăn như món rau giúp thanh mát cơ thể, còn là một thứ thuốc nam chống viêm, trị cảm cúm, nhiễm khuẩn đường hô hấp… Cỏ mực cũng là một cây thuốc nam quý giá chữa các bệnh ngoài da, hạ sốt, cầm máu. Một mảnh vườn nhỏ nhưng chính là vườn thuốc quý, là “quầy thực phẩm tự chọn” tươi sạch cho những bữa cơm dân dã, quê mùa, ngọt thơm mùi vị đồng quê. Vì đất quê hào sảng nên chủ đất cũng rộng lượng, hàng xóm đến xin thì má tôi và mấy chị không chỉ cho mà còn phụ hái rau giúp. 
Thương lắm đất quê màu mỡ, trù phú bao đời nay. Đất cho đời nông dân no ấm bằng những ruộng lúa trải mấy mùa mưa nắng, bằng những con cá, con tôm lặn ngụp dưới đồng sâu, kênh rộng, bằng những thứ rau trong vườn cứ mọc xanh um biêng biếc, nhất là khi mưa vừa rớt hạt. Đất quê tự mình sinh sôi những sản vật đồng quê nuôi đời dân quê thêm no ấm. Có lẽ vì đó là những miền đất sạch, chưa có nạn ô nhiễm môi trường hoành hành, xâm lấn. 
Người nông dân quê tôi biết yêu quý mảnh đất quê mình, yêu từng thửa ruộng, mảnh vườn nên luôn biết gìn giữ màu xanh trong màu nâu của đất! 
Phan Anh