Sống trọn với đam mê

(CMO) Gặp Nghệ nhân Minh Trung (Nguyễn Thanh Trung, sinh năm 1979), hiện là chuyên viên Phòng Nghiệp vụ, Trung tâm Văn hoá tỉnh Cà Mau vào một chiều cuối năm khi các suất hát phục vụ xuân đang tất bật. Nở nụ cười thật tươi, anh khoe vừa mới đi biểu diễn ở Đồn Biên phòng Hòn Khoai, họp mặt tất niên của UBND tỉnh rồi vòng các huyện... "Năm nay đi hát nhiều hơn mọi khi, thấy vậy chớ không có mệt đâu. Càng đi nhiều, càng được hát nhiều là lòng vui lắm, cứ thế mà cháy hết mình thôi", anh phấn khởi.

Con đường nghệ thuật của anh chưa dài, chỉ khoảng 8 năm, nhưng để cái tên Minh Trung được nhiều người biết đến với vai trò vừa là nghệ nhân ca, vừa là tác giả sáng tác, anh đã có một quá trình phấn đấu hết mình. Sau khoảng thời gian dài gián đoạn, cứ tưởng sẽ giã từ đam mê nhưng rồi tình yêu nghệ thuật thôi thúc, anh lại tiếp tục gắn bó và y như rằng lần quay trở lại có sự chuẩn bị chỉn chu và trưởng thành hơn. 

Nghệ nhân Minh Trung.

Đối với Nghệ nhân Minh Trung, mỗi khoảnh khắc được đứng trên sân khấu biểu diễn phục vụ là lúc anh được sống trọn với đam mê.

Hỏi ra mới biết, cha anh là chủ thầu xây dựng lớn ở Cà Mau, trước đây vốn xuất thân từ diễn viên văn công huyện Thới Bình nên hầu như ngoài những giờ theo sát công trình, ông cứ mê mẩn ngón đờn kìm được truyền dạy từ trong kháng chiến. Từ nhỏ anh quen với tiếng đờn tình tự của cha, nhưng chỉ có thể xa xa đứng nhìn chứ không dám ngỏ lời mong được cha truyền dạy. Một thời gian dài thấy cha rảnh rỗi thường tổ chức các sòng sinh hoạt đờn ca giao lưu, anh tự nhủ mình phải học cho đến khi nào biết hát đâu ra đó mới thôi, chứ không chỉ ca bập bẹ qua loa được. Vậy là khi đang học lớp 9, qua lời chỉ dẫn, cậu học sinh trung học quyết "tầm sư học đạo", tìm đến nhà Nghệ nhân dân gian Mười Mây (Soạn giả Lâm Tường Vân) để ngỏ ý xin được học ca.

"Lớp học này có 4 người, nhưng thầy chỉ giữ lại 2 giọng ca, một nam một nữ có triển vọng, và rồi sau cùng chỉ mình tôi bám trụ lại theo thầy", anh cười khi nhớ về ngày đó.

Song song với việc học phổ thông, những thể điệu Tứ đại oán, Xuân, Nam ai, Trường tương tư... được anh lĩnh hội từ người thầy dày dạn kinh nghiệm. Thầy còn tạo điều kiện cho học trò tham gia CLB đờn ca tài tử của trung tâm văn hoá do chính ông làm chủ nhiệm nên giọng ca ngày thêm chững chạc hơn. Khoảng vài năm, khi anh đang học lớp 12 và chuẩn bị cho những định hướng của cuộc đời, một buổi học thầy chậm rãi; "Con có muốn theo ngành văn hoá không? Về hỏi gia đình đi, nếu có thì cho thầy biết!". 

"Thôi, con nối nghiệp xây dựng của cha đi", đó là lời khuyên chân thành của cha anh. Dù rất yêu nghệ thuật, nhưng ông không muốn cho con theo nghề hát. Nhưng ông đâu biết rằng, chữ hò, xự, cống, xê đã lớn theo con qua từng ngày.

Niềm đam mê sớm gác lại, anh tiếp tục con đường học vấn. Hơn 10 năm vừa học, rồi miệt mài gắn bó với những công trình xây dựng, tưởng rằng đã quên mất chuyện đờn ca, nhưng sau những buổi mệt nhoài, Thanh Trung vẫn dành khoảng thời gian ít ỏi để tìm tòi bài bản, tự trau dồi nhịp nhàng rồi bập bõm sáng tác những bài ca cổ đầu tiên như: "Nhớ quê hương", "Màu áo xanh tình nguyện"... để ca giao lưu đó đây cho đỡ nhớ, nguôi ngoai giấc mơ ấp ủ một thời.

Một lần thay cha đến dự lễ giỗ Tổ ngành sân khấu do Trung tâm Văn hoá tỉnh tổ chức, được nhiều người đề nghị lên ca góp vui, gạt hết những bẽn lẽn, ngại ngùng, anh lên ca ba câu vọng cổ. Chất giọng ấm, vang, khoẻ khoắn, biết cách làm chủ nhịp nhàng, nhận được nhiều tràng vỗ tay, cùng lời khen ngợi từ Đạo diễn Tiến Dương: "Hơi ca tốt dữ vậy, vô CLB đờn ca tài tư tỉnh sinh hoạt đi". Như mở cờ trong bụng, anh gật đầu cái rụp. Từ đó, cứ đều đặn tuần 3 buổi, khi CLB sinh hoạt đều có sự góp mặt của giọng ca mới này. Những lần đầu đứng trên sân khấu giao lưu run lắm, nhưng rồi như cá gặp nước, được sự khích lệ, ủng hộ của nhiều người, giọng ca dần thêm tự tin và thực sự chín, mùi mẫn hơn. 

Tình cờ theo CLB biểu diễn phục vụ tết tại Miễu Bà Chúa Xứ (Phường 7), sau khi góp mặt với bài vọng cổ, Nghệ nhân ưu tú Tăng Phát Vinh đã tìm đến Thanh Trung và trầm trồ: "Đây đúng là hơi ca tài tử, con có muốn học tài tử không, thầy dạy thêm cho?". Sung sướng khi nhận được lời ngỏ ý từ cây đa cây đề, anh "khăn gói theo thầy". Kiến thức nền tảng được trang bị vững chắc từ thầy Mười, nay lại được dịp trau dồi thêm từ thầy Ba Vinh với những bài bản lớn nên Minh Trung tiếp thu về âm sắc nhịp nhàng, bài bản tài tử khung rất nhanh. Có những bài đối với học viên khác cần cả tháng để thực hành thì anh chỉ mất vỏn vẹn 2-3 ngày là vừa ý thầy.

Giọng tốt, nhịp nhàng, chắc, có kiến thức am hiểu tài tử, nổi trội là các điệu thức Oán nên chỉ hơn 1 năm sinh hoạt thành viên, anh đã được tín nhiệm bỏ phiếu bầu làm Phó chủ nhiệm CLB Đờn ca tài tử tỉnh, tiếp tục cùng với những tài tử lâu năm góp sức vào sự phát triển của phong trào đờn ca. Và cũng kể từ đây, công việc tạm gác lại, tiếng ca thường xuyên được cất lên ở mỗi buổi biểu diễn phục vụ, các sự kiện lớn của tỉnh, thu và phát sóng phát thanh, Đài PT-TH Cà Mau hàng chục bài vọng cổ, bài bản tài tử... Tuyệt nhiên người ta hiếm khi thấy anh đi show đám tiệc bên ngoài, bởi với Minh Trung, việc chọn theo nghề hát không phải để kiếm tiền mà hơn hết để anh được sống trọn với đam mê. Khiêm tốn khi cho rằng mình là người chưa biết nhiều về tài tử, vì thế trước mỗi lần biểu diễn anh đều nghiền ngẫm nghiên cứu nhịp, nội dung bài ca, cách thể hiện sao cho hoàn chỉnh nhất. 

Đến nay, ước chừng anh đã sáng tác khoảng 40 bài vọng cổ, bài bản tài tử, đa phần mang nội dung nói về tình yêu quê hương, đất nước, ngợi ca sự đổi mới của tỉnh nhà, trong đó có nhiều bài được đánh giá cao như: "Nhớ quê hương", "Miền quê thương nhớ", "Đất Mũi vươn khơi"...

Nhắc đến anh, Nghệ nhân Lương Quốc Sĩ, Chủ nhiệm CLB Đờn ca tài tử Sông Quê, huyện Trần Văn Thời, nhận xét: "Tuy vào nghề chưa lâu nhưng Minh Trung luôn có nhiều tâm huyết với đờn ca tài tử, cố gắng học hỏi và không ngừng tiến bộ qua từng ngày. Chính chất giọng đặc biệt làm nên cái riêng của Trung. Bên cạnh đó, em còn sáng tác với những lời ca rất đẹp".

Đạt nhiều thành tích qua những hội thi đờn ca tài tử của huyện, tỉnh và khu vực. Đặc biệt trong khoảng 3 năm trở lại đây, anh liên tiếp đạt nhiều giải thưởng lớn: Giải Nhì Hội thi giọng ca cải lương trên sóng phát thanh của Đài PT-TH Bạc Liêu; Giải Nhất cuộc thi giọng ca cải lương Cao Văn Lầu lần VII năm 2016; Giải Xuất sắc và giải A Liên hoan Đờn ca tài tử 3 tỉnh Bạc Liêu - Cà Mau - Sóc Trăng mở rộng lần XI năm 2016; Năm 2017 anh vinh dự được kết nạp vào Hội Nghệ sĩ Việt Nam.

Năm 2018, anh lại đoạt giải Nhì cuộc thi sáng tác lời mới trong 20 bài bản tổ do tỉnh Cà Mau tổ chức lần thứ nhất và là một trong những nghệ nhân tiêu biểu của tỉnh được vinh danh. Mặc dù ngấp nghé tuổi 40 nhưng đối với Minh Trung, đây mới chính là giai đoạn bắt đầu cho sự thăng hoa trong nghệ thuật cả về ca lẫn sáng tác. "Ngoảnh lại, cả hai người thầy và ba đã không còn. Nghệ thuật thì đang trải dài phía trước, khi bước vào con đường này, bản thân luôn tự nhủ phải cố gắng hết mình để không phụ lòng người xưa và sống trọn từng ngày với nó", Nghệ nhân Minh Trung chia sẻ với ánh mắt đầy mãn nguyện./.

Minh Hoàng Phúc