Sức sống của nhạc ngũ âm và múa dân gian trong đời sống đồng bào Khmer

Mới đây, liên hoan Nhạc ngũ âm và múa dân gian Khmer năm 2019 đã diễn ra thành công tốt đẹp. Những tiết mục múa dân gian đặc sắc, những bản nhạc ngũ âm Khmer vui tươi - những món ăn chính trong đời sống tinh thần của đồng bào Khmer luôn có một sức sống bền bỉ theo năm tháng.

Tiết mục múa dân gian đoạt giải A của đội chùa Xiêm Cán (TP. Bạc Liêu). Ảnh: N.V

Những ngày cuối năm, đồng bào Khmer ở xã Vĩnh Trạch Đông (TP. Bạc Liêu) có dịp thưởng thức những thanh âm của nhạc ngũ âm réo rắt và chiêm ngưỡng các điệu múa dân gian độc đáo của dân tộc mình. Chùa Xiêm Cán, nơi diễn ra liên hoan tưng bừng như mở hội. Đông đảo bà con dân tộc Khmer trên địa bàn xã cũng xúng xính quần áo đẹp đến xem và cổ vũ cho liên hoan.

Trong vòng 3 ngày, đồng bào Khmer đã được thưởng thức rất nhiều bản hòa tấu nhạc ngũ âm và nhiều thể loại múa dân gian như: Múa Rô băm, múa trống Chhay dăm… qua sự trình diễn của 11 đội tham gia liên hoan đến từ các chùa Khmer ở 6 huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh. Vợ chồng chị Thạch Thị Phước và anh Trương My (ấp Giồng Giữa A, xã Vĩnh Trạch Đông) cùng hàng xóm rủ nhau đến xem liên hoan, hào hứng chia sẻ: “Lâu rồi tôi mới có dịp thưởng thức các điệu múa, nhạc ngũ âm hay như vậy. Nếu địa phương tổ chức nhiều lễ hội hoặc liên hoan như thế này thì đồng bào dân tộc Khmer chúng tôi vui biết mấy!”.

Nhạc sĩ Sơn Ngọc Hoàng, Phó Hiệu trưởng Trường trung cấp Văn hóa - Nghệ thuật tỉnh Sóc Trăng, Trưởng Ban giám khảo liên hoan, cho biết: “Các diễn viên đã tái hiện những điệu múa thật điêu luyện, đẹp mắt. Đây chính là nguồn lực rất đáng quý trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa - nghệ thuật dân tộc Khmer. Do đó, các ngành có liên quan cần đặc biệt quan tâm, chú trọng đào tạo và chăm bồi những tài năng này”.

Liên hoan đã cho thấy sức sống bền bỉ của nhạc ngũ âm và nghệ thuật múa dân gian trong đời sống tinh thần của đồng bào Khmer Bạc Liêu nói riêng, Nam bộ nói chung. Trong quá trình phát triển và hội nhập, đồng bào Khmer luôn có ý thức gìn giữ và phát huy các điệu múa đặc trưng của dân tộc. Múa Rô băm là một điển hình mà mỗi khi có dịp, người Khmer luôn trình diễn một cách điêu luyện. Múa Rô băm là một thể loại múa cổ điển có giá trị vô cùng to lớn trong kho tàng văn hóa - nghệ thuật truyền thống của đồng bào Khmer Nam bộ. Thể loại múa này đã được Bộ VH-TT&DL công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Các tiết mục múa Rô băm trình diễn tại liên hoan vừa qua chính là điểm nhấn để góp phần vào công tác bảo tồn và phát huy các giá trị của nghệ thuật sân khấu Rô băm Khmer Nam bộ.

Bên cạnh các điệu múa dân gian thì nhạc ngũ âm cũng là niềm tự hào của đồng bào dân tộc Khmer. Bất cứ dịp nào trong năm, lễ tết, đám tiệc của đồng bào, nhạc ngũ âm được xem là “linh hồn” của sự kiện. Nhạc ngũ âm của người Khmer rất độc đáo, có giá trị nghệ thuật cao. Tuy nhiên, để có thể chơi hay, đòi hỏi người sử dụng phải am hiểu được cách thức hòa âm và có tính sáng tạo.

Liên hoan nhạc ngũ âm và múa dân gian Khmer là hoạt động có ý nghĩa quan trọng, góp phần vào việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Khmer. Ngoài ra còn giúp phát hiện những tài năng nghệ thuật để tiếp tục chăm bồi, đào tạo nhằm nâng cao chất lượng phong trào văn hóa - văn nghệ trong vùng có đông đồng bào Khmer sinh sống trên địa bàn tỉnh.

Ngọc Trân