Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa quan trọng đối với Cà Mau - năm bản lề tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, nhất là tăng trưởng hai con số. Trong bối cảnh đó, tỉnh đang nỗ lực triển khai xây dựng đồng bộ nhiều công trình, dự án, đặc biệt là trên lĩnh vực hạ tầng giao thông. Theo đó, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) được xem là nhiệm vụ trọng tâm, yếu tố quyết định thu hút vốn đầu tư, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và mở ra không gian phát triển mới.

• Dứt điểm giải phóng mặt bằng trước 30/4
• Hài hoà lợi ích giữa nhà nước - doanh nghiệp - người dân trong giải phóng mặt bằng
• Gỡ “nút thắt” giải phóng mặt bằng để tăng tốc dự án giao thông

Bài 1: Chính quyền quyết liệt, người dân đồng thuận

Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cùng những cách làm hay, sáng tạo và sự đồng thuận của người dân, công tác GPMB trên địa bàn Cà Mau thời gian qua đạt kết quả đáng ghi nhận. Từ đó, góp phần quan trọng thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội tỉnh nhà.

Chủ động tạo mặt bằng sạch

Với quan điểm “Chủ động tạo mặt bằng sạch; không để nhà đầu tư, đơn vị thi công chờ mặt bằng”, công tác GPMB và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư luôn được các cấp, ngành của tỉnh xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, mang tính quyết định. Nhờ sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, công tác này đạt nhiều kết quả tích cực trong những năm qua.

Ðặc biệt, năm 2025 được xem là "điểm nhấn" trong công tác GPMB và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Cà Mau. Bởi trong rất nhiều công trình, dự án được triển khai, có nhiều dự án trọng điểm thực hiện theo “lệnh khẩn cấp”, trong bối cảnh bộ máy chính quyền có nhiều thay đổi do hợp nhất tỉnh, kết thúc hoạt động cấp huyện để chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Dù gặp nhiều khó khăn, thách thức, nhưng công tác thu hồi đất vẫn đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng; các quy trình được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, tạo được sự đồng thuận đối với đa số người có đất bị thu hồi. Ðiều này thể hiện rõ qua việc nhiều công trình, dự án trọng điểm đã bàn giao mặt bằng với khối lượng lớn, tạo thuận lợi cho công tác thi công diễn ra đúng kế hoạch, tiến độ.

Chỉ trong 20 ngày đêm, đã có 5 tổ chức và 1.646 hộ gia đình, cá nhân đồng thuận di dời nhà cửa, vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi... để nhường gần 713,09 ha đất phục vụ xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi. Ðây là minh chứng sống động nhất, thể hiện rõ hiệu quả công tác GPMB của tỉnh.

Với việc sớm bàn giao mặt bằng đã giúp tiến độ dự án tuyến cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi có thể triển khai theo đúng kế hoạch.

Tuyến đường bộ cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi được xây dựng theo “lệnh khẩn cấp” - điều chưa từng có tiền lệ trên địa bàn tỉnh, nhất là đối với 10 xã trong vùng dự án. Trong đó, xã Ðất Mới có tuyến đường đi qua địa bàn 8 ấp, với chiều dài khoảng 14,4 km. Ðể hoàn thành nhiệm vụ bàn giao mặt bằng hơn 162 ha, liên quan đến 212 hộ và 3 tổ chức đúng tiến độ trong thời gian ngắn, xã Ðất Mới quyết liệt triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Một trong những giải pháp quan trọng là huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với quyết tâm cao nhất ngay từ khi có chủ trương thực hiện dự án. Theo đồng chí Nguyễn Phương Ðông, Bí thư Ðảng uỷ xã Ðất Mới, công tác bồi thường, GPMB liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân. Vì vậy, quá trình đo đạc, kiểm đếm luôn bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định, lấy người dân làm trung tâm... Nhờ đó, tạo được sự đồng thuận cao đối với người dân bị ảnh hưởng dự án.

Ưu tiên "an dân"

“An dân” là nguyên tắc xuyên suốt của Cà Mau trong quá trình thu hồi đất để GPMB. Theo ông Lâm Văn Bi, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, công tác bồi thường, GPMB luôn được tỉnh quán triệt theo phương châm “thật sự an dân; không vì yêu cầu của dự án mà làm người dân khó khăn hơn; bảo đảm cuộc sống người dân từ bằng đến tốt hơn trước”. Theo đó, nguồn vốn phục vụ công tác này được tỉnh chủ động chuẩn bị, bố trí đầy đủ và kịp thời.

Tuyến cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi là một trong những điểm sáng công tác GPMB.

Nguyên tắc và phương châm hành động này đã tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân. Nhiều hộ dân sẵn sàng gác lại lợi ích cá nhân vì sự phát triển chung của địa phương và của tỉnh. Ðiều này thể hiện rõ qua việc nhiều công trình, dự án trọng điểm, dù ảnh hưởng đến số lượng lớn hộ dân, nhưng chỉ trong thời gian ngắn đã bàn giao 100% mặt bằng sạch cho đơn vị thi công.

Tiêu biểu như: dự án đường bộ cao tốc Cần Thơ - Cà Mau trên địa bàn tỉnh dài 29,6 km đạt 100%; đoạn nối từ đường Võ Văn Kiệt đến Quốc lộ 1 đạt 100%; dự án Bệnh viện Ða khoa Cà Mau quy mô 1.200 giường bệnh  đạt 100%; dự án mở rộng, nâng cấp Cảng Hàng không Cà Mau đạt 100%; dự án khu neo đậu tránh trú bão và bến cá Cái Cùng (xã Vĩnh Hậu) đạt 100%...

Là một trong những hộ bị ảnh hưởng hoàn toàn nhà ở và gần 8.000 m² đất khi tuyến cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi đi qua, hộ ông Hồ Thanh Thuỷ (ấp Biện Trượng, xã Ðất Mới) vẫn tiên phong di dời, nhường đất cho dự án. "Dù có khó khăn trước mắt khi phải xây dựng lại nhà cửa, nhưng đây là việc làm cần thiết, bởi tuyến đường hoàn thành sẽ mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế, đi lại thuận lợi và nhiều tiện ích khác trong tương lai", ông Thuỷ trải lòng.

Là hộ đầu tiên nhận tiền bồi thường GPMB tuyến đường cao tốc Cà Mau - Ðất Mũi, ông Nguyễn Hoàng Nghĩa (ấp Biện Trượng) cho biết: "Quá trình đo đạc, kiểm đếm đều có sự tham gia của gia đình. Do đó, khi thấy đúng, đủ diện tích; đơn giá và chính sách hỗ trợ hợp lý thì người dân chúng tôi hoàn toàn đồng thuận".

Từ những kết quả trên có thể thấy, công tác GPMB và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thời gian qua là điểm sáng của Cà Mau. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần được tiếp tục tháo gỡ trong thời gian tới.

Với nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của công tác GPMB, trong năm 2025, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ quyết định thành lập 4 tổ công tác. Các tổ đã tiến hành kiểm tra, giám sát nhiều nội dung, trong đó có tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác bồi thường, GPMB. Từ đó đã tạo sự chuyển biến rõ nét của hơn 135 dự án, công trình. Trong đó có 20 công trình, dự án trọng điểm, với tổng diện tích thu hồi đất là 1.044 ha, ảnh hưởng đến 8.189 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân.

Nguyễn Phú - Lê Chí

Bài 2: Vẫn còn nhiều điểm nghẽn