Tết ở Trường Sa

Đối với cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ trên các đảo thuộc Quần đảo Trường Sa, tết luôn ắp đầy kỷ niệm và những hương vị khó quên…

Trẻ em trên đảo.

Bắt đầu, là những mùa xuân năm ấy…

Những người lính lần đầu đặt chân lên đảo và cảm nhận cái tết đầu tiên sau giải phóng. Một khung trời mới lạ bâng khuâng. Không thể kể hết những gian nan, vất vả và thiếu thốn. Đón xuân trên đảo chìm, mấy anh em ở trên một cái chòi cắm trên bãi cạn, mảnh trăng che trên đầu, chơ vơ giữa mênh mang cồn cào sóng nước. Đêm nằm ôm súng, đầu gối lên ba lô, hát cho nhau nghe để quên đi nỗi nhớ nhà da diết. Ngày ấy, tất cả đều rất trẻ, hồn nhiên, trong sáng, tuyệt nhiên không có ai hoang mang, dao động, rời bỏ vị trí.

Trung đoàn 83, những người lính quần cộc, đầu trần, chân đạp đá, san hô sắc lẹm, vác đá bầm vai những ngày đầu xây dựng đảo. Tiên Nữ, Sơn Ca, Sinh Tồn, Song Tử… đảo chìm, đảo nổi, ghi dấu chân các anh cùng với những cái tết xa nhà. Bữa cơm ngày tết đơn sơ, đạm bạc. Khổ nhất vẫn là thiếu nước ngọt. Mỗi khi có tàu tiếp tế, anh em phải chuyển từng xô nước lên nhà chân cao. Mỗi ngày tiêu chuẩn của cán bộ, chiến sĩ chỉ được 3 - 4 lít nước. Tắm giặt chủ yếu vẫn dùng nước biển, rồi tráng qua nước ngọt. Thượng tá Trương Bá Sơn bồi hồi xúc động nhớ về cái tết hơn 20 năm về trước. Năm 1989, anh nhận nhiệm vụ là Chỉ huy Phó về chính trị đảo Đá Lát. Hơn 20 con người chia ra đóng quân ở 3 cụm đảo A, B, C. Cuối năm, hàng tết từ đất liền chuyển ra đảo khá sớm. Không để được lâu ngày, đành phải cho anh em gói bánh và ăn tết sớm. Thành ra đến đúng ngày tết, món ăn chủ yếu vẫn là cá biển. Cá ở đảo chìm có nhiều trên những bãi cạn trải dài hàng cây số. Thủy triều xuống, anh em chỉ cần đi một hồi là có đủ thực phẩm tươi ngon cho bữa ăn thường cũng như ngày tết. Ngoài ra, phải kể đến một đặc sản đó là hải sâm và ốc biển. Ốc biển to hàng ký, chế biến được nhiều món độc đáo, hấp dẫn. Ngày giáp tết, ai cũng háo hức, nhất là lính trẻ. Mấy anh em cùng nhau chuẩn bị mâm cỗ và trang trí bản thờ Tổ quốc. Chiều Ba mươi Tết, mọi người ngồi quây quần, cười nói rôm rả bên mâm cơm có đủ sơn hào hải vị của biển. Ngày đó, đơn vị luôn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu rất cao. Trong giờ phút giao thừa, mọi người hướng về chiếc radio lắng nghe lời chúc tết của đất liền. Khói hương bay quyện trong không gian linh thiêng, mọi người bồi hồi nhớ về những đồng đội đã hy sinh. Từng đợt sóng, gió đập vào nhà chòi, tất cả như muốn đổ sập, bứt tung ra từng mảnh.  

Trường Sa ơi, một mùa xuân mới đang về…

Cuối năm nay, thời tiết bất thường. Cơn bão Rai (bão số 9) đổ bộ vào biển Đông, quét qua tất cả các đảo. Sức tàn phá kinh hoàng trên đường đi của nó như muốn cuốn phăng tất cả. Cây to gãy đổ, bật gốc; vườn rau, chuồng trại bị phá nát. Toàn đảo phải khẩn trương thu dọn để cho kịp chuẩn bị đón tết. Cánh lính trẻ ra thay quân lần đầu tiên trong đời đặt chân lên miền đất mới. Bỡ ngỡ, thích thú với một khung trời mới lạ. Nơi thừa nắng gió, đầy ắp tiếng cười, tiếng nói to khỏe dạn dày. Ban ngày trời trong mây trắng mênh mang, gió thổi mạnh, sóng cuồn cuộn gầm gào từ xa đập chát vào kè chắn sóng, tạo nên những cột bụi nước cao mấy thước. Đường tuần tra bước đi như trong hơi sương, mưa phùn xứ Bắc. Nước da học trò dần sạm đen, chỉ có nụ cười hồn nhiên tỏa nắng.

Mặc dù còn rất nhiều khó khăn, cả nước đang gồng mình chống dịch, nhưng đất liền luôn dành những gì tốt nhất cho Trường Sa, nhất là những dịp tết đến xuân về. Quà tết vẫn là những món thân thuộc mang hương vị truyền thống: bánh kẹo, gạo nếp, thịt heo, măng, miến… bên những cành đào, chậu mai, chậu quất chúm chím, rung rinh. Cuộc sống đang ấm dần lên, khắp huyện đảo tràn ngập một không khí đón tết vui tươi, phấn khởi, an toàn, tiết kiệm và sẵn sàng chiến đấu cao. Tiếng cười rộn vui của đám trẻ háo hức bên các chú bộ đội đang tất bật chuẩn bị cho hội thi gói bánh chưng, trang trí hội trường đón năm mới. Có hai thứ đọng lại trong mỗi người khi rời quân ngũ còn nhắc mãi - đó là mâm cỗ và những trò chơi trong ngày tết. Mâm cỗ tết ngoài những món ăn truyền thống dân tộc thì bao giờ cũng có thêm những món hải sản chế biến theo cách riêng của lính. Thiên nhiên hào phóng đã ban tặng cho Trường Sa những đặc sản không phải nơi nào cũng có. Vì là nguyên liệu tươi rói, chỉ nghe tên đã thấy ngon: cá mú, cá ngừ, hải sâm, mực nang, mực ống… và món nước mắm cá cơm do chính bàn tay anh em chưng cất. Ngày tết đơn vị tổ chức các cuộc thi gói bánh chưng, hái hoa dân chủ, thi đấu bóng chuyền, đấu cờ người… những thứ mà cuộc sống hiện đại đôi khi chúng ta đã lãng quên.

Ngày đầu năm, mỗi người tạm quên những lo toan, vất vả của năm cũ để hòa mình vào không khí phấn khởi, đầm ấm của mùa xuân mới. Những người lính bên nhau trong bình yên tiếng chuông chùa loang xa. Một cái tết đầm ấm, gần gũi hơn với đất liền…

Tháng Mười hai, năm 2021

        Bài và ảnh: XUÂN TÌNH