Thời con gái của mẹ

“Mẹ thương ông ngoại cả đời không màng hạnh phúc tư riêng, lo cho đàn con đến lúc xuôi tay nhắm mắt, trách mình chưa báo hiếu được gì nhiều thì ông ngoại đi rồi”. Mỗi lần kể đến đoạn này, bao giờ mắt mẹ tôi cũng rưng rưng...

Ảnh minh họa: B.T

Nghe mẹ tôi kể, năm mẹ 6 tuổi thì bà ngoại mất, ông ngoại thân gà trống nuôi 5 đứa con thơ dại nheo nhóc, đứa út còn đang ẵm ngửa, khóc oe oe đòi sữa mẹ, lối xóm thương đứt ruột. Rồi mấy đứa nhỏ mồ côi tự bảo ban nhau. Ông ngoại ban ngày chạy xe lôi máy chở khách, chở hàng kiếm cái ăn cái mặc cho bầy con. Đêm đến, ông ngoại bày bàn cờ tướng trước rạp hát Hoa Lư, thách khách đánh cờ, kiếm thêm ít đồng bạc lẻ. Nhờ cao cờ, ông ngoại đa phần là thắng, tối về có thêm mấy trái bắp nướng nóng hổi treo tòng teng trên ghi-đông xe.

Thấy ông ngoại cực khổ nên mẹ tôi có tính tự lập từ nhỏ, 9 - 10 tuổi đã biết đếm bánh dừa đội ra chợ bán, dân chợ Xóm Làng quen mặt, biết con nhỏ bán bánh mồ côi mẹ nên thương mua giúp. Lại thêm mẹ được cái duyên buôn bán, món nào qua tay mẹ cũng đắt hàng, nhờ vậy mẹ cũng đỡ đần ông ngoại chuyện cơm áo hằng bữa.

Chợ xong, mẹ lại về vén khéo chuyện bếp núc nhà cửa, nhà nền đất nhưng lúc nào cũng sạch bóng, xoong nồi trắng tinh tươm, ông ngoại hay đùa “bây quét nhà sạch quá bởi tao cứ nghèo hoài”. Xóm giềng có đám tiệc mẹ qua phụ giúp, thường trong bếp để ý coi mấy dì nấu cỗ để học lóm, tánh ham học hỏi nên mẹ lận lưng được mớ vốn liếng nấu ăn thiệt ngon.

Năm mẹ 17 - 18 tuổi, nhiều đám ngấp nghé dạm hỏi cưới, ông ngoại hỏi mẹ ưng không, mẹ lắc đầu nguầy nguậy, bởi mẹ thương ông ngoại một thân một mình, thương gia đình anh em còn nặng gánh lo toan. Hồi đó, mẹ nghĩ thiệt thà lắm “Thuyền theo lái, gái theo chồng”, con gái đi lấy chồng là biền biệt, về thăm nhà đã khó, nói gì đến chăm sóc cha già hôm sớm, nên thôi.

Rồi ông ngoại mất, mỗi lần kể tới đoạn này là mắt mẹ rưng rưng, dù mấy chục năm cũng vậy. Lúc sinh thời, nhiều người làm mai mối, khuyên ông ngoại đi bước nữa để có người bầu bạn sớm khuya, ông ngoại chỉ cười “người ngoài khác máu tanh lòng sợ con tui khổ”. Ông ngoại rứt ruột thương con mình vậy đó, hỏi sao mẹ không thương nhớ cả đời!

Năm 27 tuổi, mẹ gặp cha, là bạn học cũ nên bắt đầu tơ duyên. Cha nói mẹ tụi bây khó tính lắm, ngồi nói chuyện còn không cho ngồi gần, ngồi nhà giữa mở cửa, mở đèn sáng trưng. Thư từ qua lại, gặp gỡ đôi ba lần, tới lúc thương rồi cha sắm đôi bông, cặp nhẫn ngỏ lời cưới xin. Mẹ đòi nhà trai phải đủ lễ, từ dạm ngõ đến đám hỏi, đám cưới, mâm bàn, rước dâu... “Không phải tui làm khó, bởi tui con mồ côi, sơ sài người ta cười, tội nghiệp cha mẹ tui ở suối vàng”.

Hồi con gái mẹ đẹp lắm, áo dài tân thời, tóc uốn xoăn dài, bóp đầm mang trên vai. Mẹ sống ở Sài Gòn, tiền bạc dư dả, đi du dịch đó đây. Khi lấy chồng, sinh con, cuộc sống chật vật hơn, mẹ đảm đang tháo vát, mua gánh bán bưng, thức khuya dậy sớm, không chưng diện se sua, lo cho chồng con no ấm đủ đầy, thân cực khổ mẹ chịu mình ên.

Nhớ hoài hình ảnh mẹ đạp xe một mình lúc 3 giờ sáng đi lấy hàng để kịp buổi chợ. Trưa mẹ về hai giỏ đồ ăn treo nặng hai bên tay cầm xe. Hệt như chim mẹ tha mồi về tổ cho bầy chim con. Dù bạc tiền chẳng dư dả nhưng mẹ không để con mình phải thiếu thốn cái ăn, cái mặc, chữ nghĩa học hành

Chạy chợ vất vả buổi sáng, chiều mẹ lại cùng cha ra đồng nhổ cỏ, dặm lúa... Hàng xóm làng giềng khen mẹ giỏi giang, mẹ cười “ráng lo cho mấy đứa nhỏ ăn học nên người với người ta”. Học được từ mẹ tính chịu thương, chịu khó, cực khổ chẳng nề hà than vãn.

Giờ bầy con lớn hết rồi, mẹ tuổi cao, sức khỏe giảm sút, bệnh tật. Ngồi một chỗ đó chứ máu buôn bán kiếm tiền vẫn mạnh mẽ lắm. Có cửa tiệm tạp hóa nhỏ bán vài mươi mặt hàng lặt vặt và chục căn phòng cho thuê trọ. Con cái năn nỉ mẹ nghỉ ngơi đi, buôn bán chi cho cực. Mẹ gạt ngang không chịu “mẹ muốn có đồng ra đồng vào để có tiền phòng khi hữu sự con cái đỡ lo”.

Ông ngoại tôi, mẹ tôi, cả một đời sống cho người thân, người thương và cho con cái. Thương ông ngoại, thương mẹ bằng cả trái tim!

PHAN NGỌC TÚ