Tỉnh táo và bản lĩnh để không “phơi nhiễm” thông tin xấu độc

Mỗi ngày, một người họ hàng của tôi ở quê xem rất nhiều những video clip trên Facebook, chủ yếu là về cận cảnh một tai nạn thảm khốc, bi thương hay một trường hợp độc, một vụ án ghê rợn, gây sốc… Vậy là mỗi lần về quê, để chứng tỏ bản thân không lạc hậu với thời cuộc, người họ hàng lại hỏi tôi có biết thông tin về cái vụ án gia đình nọ chết thảm bữa nọ hay không; cung cấp cho tôi chi tiết vụ mẹ con nhà nọ tự tử rần rần trên mạng hôm qua; lắm lúc là chuyện nhóm từ thiện này mắng chửi nhóm từ thiện khác vì giúp đỡ sai người…

Những điều tối tăm trên mạng xã hội

Trở thành một khán giả bất đắc dĩ, tôi sẽ không để ý những câu chuyện có phần nhảm nhí nhưng cũng vô thưởng, vô phạt kia nếu không một lần được tận tai nghe một bản tin “sốc, nóng” với những bịa đặt trắng trợn về lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Càng sốc hơn khi người họ hàng nhà tôi khẳng định những clip này phát liên tục và thường xuyên “nhảy” vào điện thoại bà - một người thường xem clip trên Facebook, YouTube.

Tôi không biết có bao nhiêu người dân quê mình bị nhồi nhét vào đầu những câu chuyện vô bổ, lắm khi là độc hại như thế thay vì những kiến thức về sản xuất, hay những câu chuyện đẹp về đời sống. Thông tin thấm dần, phơi nhiễm rồi phát tán trong tâm trí, tư tưởng mỗi người dân bình thường, ít hiểu biết và nhận thức chính trị. Mà nào chỉ là những nông dân, người nội trợ quanh quẩn trong nhà hay đồng ruộng, ngay cả những trí thức về hưu - vốn là người có hiểu biết, nắm được tình hình, ít nhiều có kiến thức cũng bị phơi nhiễm thông tin xấu độc trên mạng xã hội. Với niềm tin “cái gì trên mạng nói cũng đúng”, họ chìm sâu vào những tư tưởng tối tăm về cuộc sống ngay trên đất nước mình và cho rằng chân lý tốt đẹp là ở xứ người. Một giáo viên về hưu, thay vì truyền cảm hứng về những điều tốt đẹp như ông đã từng dạy học trò mình thì lại chất vấn, đặt câu hỏi nghi ngờ về các hoạt động của chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội hay rao giảng đạo đức về những điều mà ông cho rằng người Việt Nam không thể hiểu được!

Chuyện ứng xử văn hóa trên mạng xã hội không phải là chuyện mới được nhắc đến gần đây. Và khái niệm “phơi nhiễm” thông tin xấu độc từ mạng xã hội cũng chẳng phải mới mẻ gì khi mà mỗi giây trôi qua, hàng ngàn thông tin xấu độc lại tuôn ra trên mạng xã hội, gặm nhấm, gieo rắc nỗi hoài nghi hay tâm trạng chán nản, bi thương về cuộc sống cho những người vô tình xem được. Gần đây, một cụm từ được dân mạng sử dụng khá nhiều là “thao túng tâm lý” và ở góc độ tin xấu độc, hoàn toàn có thể nói chính mạng xã hội đang “thao túng tâm lý” hầu hết người dùng. Những sản phẩm mạng xã hội đưa ra hướng đến nhiều mục đích khác nhau, tùy theo người sử dụng. Nhưng sự kiểm soát vô cùng lỏng lẻo và vô trách nhiệm của các công ty sở hữu mạng xã hội đã làm cho ngày càng có nhiều sản phẩm độc hại, hướng người dùng đến việc lệ thuộc về tư tưởng, sở thích, thói quen nhằm phục vụ cho một ý đồ riêng, được sản xuất và sau đó đạt lượng người xem kỷ lục. Điều đáng nói, không phải lúc nào những điều ấy cũng được nhận ra cho đến khi xảy ra những hệ quả đau lòng!

Đừng để bị mạng xã hội “dắt mũi”. Minh họa: Internet

Quyền lực của cộng đồng mạng

Khi mạng xã hội lên ngôi, có một cộng đồng không quen nhau với sự kết nối rất lỏng lẻo nhưng lại có một quyền lực vô cùng to lớn, có thể giết chết một con người, phá hỏng một gia đình, lớn hơn là hủy hoại cơ đồ chính trị một quốc gia ở ngoài đời thực. Mỗi khi có một sự kiện giật gân, gây sốc xảy ra trong đời sống, nó cũng lập tức hiện diện trên mạng xã hội và phản ứng của cộng đồng mạng có thể còn dữ dội hơn cả cộng đồng dân cư trong xã hội. Những người biết chuyện lẫn những người không rõ ất giáp gì về bản chất của vấn đề, cứ theo tốc độ lan truyền của thông tin mà hình thành nên thái độ ứng xử. Họ bày tỏ sự giận dữ, nóng nảy đòi “công bằng” cứ như một hiệp sĩ đòi đấu tranh cho công lý và luôn hết mình bảo vệ lẽ phải. Nhưng sự thật không phải là sự thật nếu nó được kể lại không đúng như bản chất cũng như diễn đạt theo một góc nhìn chủ quan, có chủ đích. Đáng tiếc, sức mạnh “cộng đồng mạng” lại lấn lướt góc nhìn khách quan nhất, chân thật nhất mà ngay cả những người vốn cẩn trọng, có hiểu biết cũng bị đánh lừa.

Người họ hàng của tôi thỉnh thoảng lại thông báo: hôm nay cộng đồng đang phản ứng và kéo về một gia đình, vùng quê nào đó để xem, nghe chuyện lạ! Thỉnh thoảng lại thấy “cộng đồng mạng” lại réo tên một cá nhân hay tổ chức để mắng chửi vì những việc mà họ cho rằng đã sai! Sức mạnh của một cộng đồng vô hình luôn là hữu hình và những người nhân danh “hiệp sĩ ảo” đã đứng ra phán xét mà không cần đến chứng cứ, xử tội mà không cần bản án. Đây là môi trường rất lý tưởng cho những kẻ lợi dụng mạng xã hội để làm điều xấu, từ lừa đảo chiếm đoạt tài sản đến tung tin xấu độc, sai sự thật, bôi nhọ nhằm chống phá Đảng, chống phá Nhà nước…

Hàng ngàn cái bẫy đặt ra khi một người bước chân vào mạng xã hội, đánh gục cả những người có trình độ, kiến thức nếu không đủ tỉnh táo và bản lĩnh. Bắt đầu từ phơi nhiễm thông tin xấu độc đến việc đi theo những lời dẫn dụ sai trái là một con đường rất ngắn!

Hà Anh