Trái bần và tuổi thơ tôi

Tôi thường đi chợ “tự sản tự tiêu” tìm mua bầu bí, rau củ, cá mắm của bà con trong quê mang ra bán để tránh bớt thực phẩm có xử lý thuốc hóa học. Thỉnh thoảng, tôi bắt gặp những món ăn quen thuộc thời trẻ con như trái gòn non, trái cơm nguội, bình bát, bần ổi…

Nhắc đến bần ổi bỗng dưng sự thèm thuồng trào dâng và nỗi nhớ một niềm quê thân thương của mình. Ngày còn bé, xóm nhà tôi thưa thớt lắm. Bà con làm nghề đóng đáy nên nhà ở cũng cách khoảng theo những hàng đáy. Bọn trẻ chúng tôi qua lại với nhau bằng cách bơi xuồng, thú vui chẳng có gì ngoài chuyện bắt ba khía, ốc len, đi hái bần... Bần ổi xứ tôi trở thành món ăn quen thuộc trong gia đình, nhà nào cũng biết làm các món ăn từ bần ổi. Bần chín dầm ra để nấu canh chua hay trộn gỏi. Trái bần già thì xắt lát ăn với cá nướng, cá chiên kèm rau sống hay chấm mắm kho. Ngoài bữa cơm, bần ổi chấm muối ớt hay ăn với mắm sống đã trở thành “món tủ” của trẻ con xóm hàng đáy.

Một thói quen thật dễ thương của con nít đó là đi hái bần đều í ới gọi nhau, 2 - 3 đứa một xuồng, đứa nào cũng biết chèo, biết bơi. Nắng gió xứ biển làm da mấy đứa con trai đen nhẻm, con gái cũng “mặn mòi”. Hẹn nhau đi hái bần, đứa đem theo gói muối ớt, đứa chuẩn bị mớ mắm mồng gà hay mắm cá chim thơm phức. Tụi con trai leo tuốt lên cây nhún cho nhánh bần nghiêng xuống, đám con gái đứa vịn xuồng, đứa hái trái. Mỗi lần hái được trái lớn như bắt được quà quý, có đứa cũng “lên giả” để cả đám mừng hụt rồi phá lên cười, sau đó xúm lại “trừng trị” đứa nói dóc.

Dân xứ biển ai cũng biết về loại trái rừng quen thuộc từ bao đời bám đất bãi biền, thân phận của nó không thể xa rời đất mặn phù sa, quanh quẩn với người dân lam lũ. Đám trẻ con xóm hàng đáy ngày xưa giờ mỗi người một lối, nhưng vẫn luôn nhớ kỷ niệm về những lúc gọi nhau đi hái bần đến lúc trời chạng vạng, người lấm lem bùn đất, bụng đói cồn cào mà phải gắn hết sức đẩy được chiếc xuồng mắc cạn xuống nước để bơi về nhà.

Bần ổi mang vị chua vốn dĩ nhưng trong tâm thức của những đứa trẻ xóm hàng đáy ngày xưa trái bần ổi luôn ngọt ngào, giòn rụm. Hương bần hòa lẫn với tiếng cười trong trẻo, ngây thơ vang theo nhịp dầm len lỏi trong các con rạch quanh co rợp bóng bần, nơi đó đã và đang cất giữ niềm yêu thương thuần khiết của chúng tôi thời thơ dại.

NGỌC DIỄM