Ứng xử trên mạng xã hội mùa dịch COVID-19

Không phải từng ngày mà là từng phút, mạng xã hội cập nhật tình hình dịch COVID-19 rất nhanh. Tin chính thống được chia sẻ từ các kênh truyền hình, các trang báo điện tử có độ phủ sóng rộng; kể cả  những tin “đồn thổi” về dịch đến mức vi phạm pháp luật…, tất cả đều khiến mạng xã hội nóng hơn bao giờ hết. Và bên lề tin tức đáng quan tâm cũng có những điều đáng suy ngẫm về văn hóa ứng xử của cộng đồng mạng trong mùa dịch.

Đây là hình ảnh được chia sẻ rất nhiều trên mạng xã hội Facebook. Ảnh: Internet

Cập nhật thông tin từng… phút

Trang cá nhân của chị H.L (công tác tại một cơ quan phụ trách thông tin tỉnh Bạc Liêu) cập nhật tình hình dịch COVID-19 với những thông tin chính thống của cơ quan chức năng. Số ca nhiễm tăng nhanh kể từ bệnh nhân thứ 17 - N.H.N, những biện pháp để phát hiện sớm, cách ly, khoanh vùng dịch, khuyến cáo cấp thiết của ngành Y tế để người dân tự nhận thức trách nhiệm của mình trước tình hình dịch bệnh đang hết sức phức tạp… đều có mặt hàng ngày, hàng giờ trên trang cá nhân của chị. Không riêng gì chị, rất nhiều trang Facebook cá nhân cũng đăng tải thông tin về dịch COVID-19 - vấn đề đang làm nóng toàn cầu.

Bên cạnh những thông tin thời sự cập nhật từng phút về dịch COVID-19 thì thông tin được nhiều người chia sẻ nữa là lịch nghỉ học của học sinh. Ở Bạc Liêu, một văn bản thông báo việc nghỉ học của học sinh được UBND tỉnh vừa ban hành, các cơ quan thông tin báo chí chưa kịp đăng (bởi nhanh nhất thì cũng phải qua các khâu xử lý kỹ thuật) thì mạng xã hội đã đăng rất nhanh. Có thể nói chỉ sau… vài phút văn bản được ban hành thì rất nhiều trang Facebook cá nhân đăng tải ngay. Mỗi người đều trở thành những… nhà báo, thu thập và chia sẻ thông tin rất nhanh.

Nhưng vì nhiều người vẫn nghĩ mạng xã hội là nơi đăng tải thông tin “tự do” nên bên cạnh những thông tin chính thống (được chia sẻ từ những kênh chính thống) thì cũng xuất hiện rất nhiều thông tin “nhiễu” gây hậu quả nghiêm trọng mà chúng ta đã biết. Trên phạm vi cả nước, những vụ chia sẻ mắc COVID-19 “ảo” gây hoang mang dư luận đã bị cơ quan chức năng xử lý bằng hình thức phạt tiền. Ở Bạc Liêu cũng có những trang cá nhân đăng tải thông tin không chính xác đã bị nhắc nhở. Mới đây nhất, một thanh niên ở huyện Hòa Bình đã bị công an mời làm việc và buộc đính chính thông tin vì đăng tải nội dung sai sự thật về tình hình dịch bệnh!

Điều đó cho thấy, ý thức của một bộ phận nhỏ người dân, nhất là giới trẻ vẫn còn rất kém. Trong khi cả thế giới đang chung tay trong cuộc chiến khốc liệt với cơn đại dịch toàn cầu thì vẫn có những người rỗi việc đăng tải, chia sẻ thông tin bịa đặt gây hoang mang dư luận.

Đừng ném đá hội đồng

Cái tên N.H.N giờ cực kỳ hot trên mạng xã hội. Cộng đồng mạng ném đá không thương tiếc bởi hậu quả nghiêm trọng phía sau ca bệnh thứ 17 này. Những câu thơ đại loại như “Thu đi để lại lá vàng, N. đi để lại cả làng cách ly” tới đứa trẻ mới 5 tuổi cũng thuộc làu! Đang chờ vài ngày nữa không có ca nhiễm mới sẽ công bố hết dịch thì đêm “định mệnh” 6/3/2020, với việc công bố bệnh nhân thứ 17 này, tình hình dịch COVID-19 ở Việt Nam lại diễn biến theo chiều hướng khiến người dân lo ngại. Con số 17 rồi tăng 21, 34, 57… tăng từng giờ khiến chúng ta không khỏi lo lắng về những ngày phía trước.

Bệnh nhân N.H.N dù “vô tình” hay thiếu ý thức đã khiến cả Việt Nam đã trở nên căng thẳng từ con số 17. Tuy nhiên, chỉ trích, chửi bới cũng đã nhiều, đã là bản án quá đắt đối với cô gái vẫn đang chống chọi trước căn bệnh nguy hiểm này. Một người sai, nhưng từ cái sai đó mà mắng chửi bằng những lời lẽ không tế nhị thì chỉ khiến ý thức của một bộ phận cộng đồng cũng bị nhìn nhận theo chiều hướng xấu. Xử lý, phạt nặng những người thiếu ý thức (đã bệnh lại di chuyển khắp nơi làm cho dịch lây lan; không tuân thủ yêu cầu cách ly; tăng giá khẩu trang…) là chuyện phải làm và làm nghiêm khắc, vì chúng ta đang “chống dịch như chống giặc”, như tuyên bố của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam. Nhưng trong bối cảnh đó cũng cần bình tĩnh, không manh động để lại những phát ngôn gây sốc, chửi bới trên mạng xã hội. Đó mới là cách ứng xử cần thiết trong hoàn cảnh này.

Trang bị kiến thức tối cần thiết để chung tay phòng chống dịch là chuyện mỗi người tự ý thức ngay lúc này. Mọi người Việt Nam hãy chung tay “chống dịch như chống giặc” và biết yêu thương nhau để đoàn kết tạo thành vaccine như chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại một cuộc họp của Chính phủ về phòng chống dịch COVID-19: “Vaccine có sẵn của người Việt Nam là tinh thần vượt khó, đoàn kết, sự kiên cường, càng khó càng mạnh mẽ, càng tiến lên, trận chiến chống dịch bệnh có thể kéo dài nhưng dân tộc chúng ta là dân tộc bền chí, càng đánh càng giỏi, càng bình tĩnh để thắng lợi…”.

Nhật Quỳnh