Vi phạm tác quyền trong nhiếp ảnh, phim ảnh

Thời gian gần đây, việc vi phạm tác quyền trong lĩnh vực nghệ thuật đang có dấu hiệu gia tăng. Đặc biệt, nhiếp ảnh và điện ảnh là hai loại hình thường xuyên xảy ra hiện tượng “chôm” ảnh, phim nhưng “quên” xin phép. Dù với mục đích gì đi nữa thì hành vi này cũng cần bị lên án để bảo vệ quyền lợi cho những người làm nghệ thuật chân chính.

Những ngày qua, thông tin nóng hổi nhất trong làng nhiếp ảnh Việt Nam là việc một người Hàn Quốc (mạo danh nhiếp ảnh gia) vi phạm tác quyền ảnh. Có đến hàng chục tác phẩm ảnh nghệ thuật của các nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) trong nước đã bị ông .Y.Choi sao chép, đăng trên nhiều trang mạng xã hội như: Facebook, Instagram, Twitter… Tuy nhiên, tất cả đều không có tên tác giả và được ông .Y.Choi tự nhận là tác phẩm của mình. Thông tin này nhanh chóng được chia sẻ rộng khắp, dấy lên làn sóng phẫn nộ đối với những người đam mê nhiếp ảnh. Nhiều nạn nhân đã cố gắng liên lạc để tìm hiểu lý do nhưng ông .Y.Choi lại né tránh, không có bất cứ lời giải thích thỏa đáng. Cũng vì vậy, nhiều nick facebook đã gọi hành vi này là “chôm sĩ”, “đạo sĩ”, “tặc ảnh”… Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Nguyên Lâm - nạn nhân có nhiều tác phẩm bị “chôm”, chia sẻ: “Tôi và nhiều anh em nhiếp ảnh trong nước rất bức xúc vì bị lấy ảnh không xin phép. Nếu thật sự tôn trọng tác giả, tuân thủ đúng quy định tác quyền thì việc làm của ông .Y.Choi rất đáng trân trọng. Bởi, một người nước ngoài góp phần quảng bá, giới thiệu nét đẹp văn hóa, con người Việt Nam thì rất đáng được chúng ta khuyến khích, ca ngợi”.
Hay thử tìm kiếm trang “Du lịch Bạc Liêu” trên Facebook, sẽ dễ dàng bắt gặp chuyện vi phạm tác quyền nhiếp ảnh. Trang thông tin này đã sử dụng rất nhiều hình ảnh không chính chủ do các tác giả Bạc Liêu chia sẻ trên mạng xã hội. Mặc dù, mục đích tốt là tuyên truyền cho du lịch tỉnh nhà, nhưng xét về quy định thì trang này vẫn vi phạm bản quyền hình ảnh.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyên Lâm (Bạc Liêu) đăng tải thông tin bị “chôm” ảnh trên mạng xã hội Facebook. Ảnh: H.T  

Còn trong nghệ thuật phim ảnh, vi phạm tác quyền được thực hiện khá tinh vi. Mới đây, một kênh truyền hình đã bị phản ánh về hành vi “đạo phim”. Phóng sự về đề tài sự phát triển du lịch Bạc Liêu phát trên kênh này đã lấy gần 1 phút phim của tác giả T.D.L (Bạc Liêu). Trước đó, anh T.D.L đã thực hiện đoạn phim bằng thiết bị flycam ghi lại toàn bộ vẻ đẹp của Quảng trường Hùng Vương, Nhà hát Cao Văn Lầu nhìn từ trên cao. Với mong muốn đưa hình ảnh du lịch quê nhà đến gần hơn với cộng đồng mạng, anh đã đăng đoạn phim lên Facebook. Và trong một lần tình cờ lướt qua kênh truyền hình này, anh T.D.L phát hiện đoạn phim của mình có mặt trong phóng sự. Tuy nhiên, anh không hề nhận được thông báo xin hoặc mượn đoạn phim từ tác giả của phóng sự. 
Tạm cho những việc làm trên vì mục đích tốt, nhưng đôi lúc xâm phạm tác quyền cũng nhằm vụ lợi cá nhân. Minh chứng rõ nhất là trong nhiếp ảnh, nhiều tác giả đã bị “chôm” ảnh để rửa, in áo thun bán cho khách du lịch. Song, dù những hành vi này vì mục đích gì cũng đã vi phạm tác quyền vì chưa được “cha đẻ” của sản phẩm nghệ thuật đồng ý.
Anh Tiến Vững, một tác giả nhiếp ảnh ở Bạc Liêu, bày tỏ: “Lâu nay, vi phạm bản quyền nhiếp ảnh, phim ảnh được xem là vấn nạn khó kiểm soát. Từ đó, tác động không nhỏ đến tâm lý sáng tạo nghệ thuật của những tác giả lao động chân chính. Mong rằng, các ngành chức năng sẽ có biện pháp “mạnh tay” hơn để răn đe, giải quyết triệt để hành vi vi phạm này”.
Đó cũng chính là mong muốn chính đáng của những tác giả đang hoạt động trong lĩnh vực nhiếp ảnh, phim ảnh Việt Nam nói chung, Bạc Liêu nói riêng. 
TRỊNH HỮU