Xanh ngát bờ tre

“Tre xanh, xanh tự bao giờ/ Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh…” (“Tre Việt Nam” - Nguyễn Duy). Những bờ tre xanh ngát ven lối đi vào xóm nhỏ không biết mọc từ bao giờ, ai trồng nên, chỉ biết rằng đã có rất lâu rồi. Tháng năm vạn vật đổi thay, nhưng lũy tre vẫn làm nên bức tranh quê tuyệt đẹp. Những người phải xa quê, lâu lâu có dịp trở lại chốn cũ chắc ký ức gắn với bờ tre, bụi chuối quê nhà sẽ đong đầy!

Ngõ quê. Ảnh: C.T

Hồi lúc xóm này phải “giải tỏa” nhiều cây cối ven đường để nâng cấp lộ, những rặng tre xanh là thứ được nấn níu giữ lại. Những bụi nào nằm ngay địa phận lộ chạy ngang buộc phải chặt đi thì mới bỏ, còn bờ tre nào còn giữ lại được thì bà con cố gắng “danh” sát mé, dọn từng nhánh một - miễn làm sao giữ lại được những bụi tre đã già của xóm. Cho nên, giờ xóm còn lại nhiều những bụi khẳng khiu, chưa đủ rộng tán để tạo thành bóng râm như trước nữa.

Những gốc tre già tỏa đầy bóng mát hồi xưa, là chỗ tụi tôi hồi còn bé thường ngồi chơi đủ trò, con trai thì bắn bi (đạn), con gái thì búng dây thun, nhảy lò cò… Lúc đó, dưới bụi tre là cái nền đất trải rộng, giờ xung quanh đã được tráng bê-tông nên những trò đó bọn trẻ ngày nay không còn chơi nữa. Những thân cây cao vút, thẳng thớm sẽ trở thành chiếc cần câu lý tưởng. Ai thích thì cứ ra chọn cây nào thẳng, dài, có dáng đẹp rồi chặt về mà làm. Phải uốn nắn nữa, chứ không tự nhiên về là có ngay được chiếc cần câu ưng ý. Thời buổi bây giờ, ra chợ mua cũng có loại rất tiện ích, nhưng nhiều người vẫn ưng cái dáng cong cong đúng điệu của cần câu tre. Rồi mùa Trung thu, cây tre hóa thành thân lồng đèn ông sao, cá chép…

Chỉ vậy thôi, mà bụi tre xanh mát đầu xóm tự lâu đã mang hồn cốt làng quê, không thể nói đốn là đốn được. Những nhà thơ, nhà văn còn gắn cho tre cái chiều sâu văn hóa độc đáo: là hình tượng hiên ngang, cần cù, đoàn kết, luôn bảo bọc nhau của dân tộc Việt Nam “Rễ siêng không ngại đất nghèo/ Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù”, “Bão bùng thân bọc lấy thân/ Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm”.

Đất quê hương, từng bờ tre, bụi chuối, con đê cũng cấu thành những thứ theo ta năm tháng bởi những ký ức đẹp đẽ mà ta từng gắn bó.

Nhật Quỳnh