Xây dựng đời sống văn hóa trong vùng có đông đồng bào Khmer: Hiệu quả từ những mô hình hay

Theo nhiều địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống, các vấn đề về môi trường, an ninh trật tự, giảm nghèo… là những tiêu chí khó trong thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” (gọi tắt là phong trào). Tuy nhiên, với quyết tâm nâng cao chất lượng đời sống văn hóa của nhân dân, các địa phương đã và đang xây dựng nhiều mô hình hay, phù hợp với tình hình thực tế vùng có đông đồng bào dân tộc.

Dù phát triển rộng khắp trên địa bàn tỉnh, nhưng việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở chưa có nhiều điểm nhấn nổi bật. Ghi nhận tại nhiều nơi cho thấy, những phần việc thực hiện phong trào đều cơ bản giống nhau. Nguyên nhân là do các địa phương áp dụng phong trào theo hình thức rập khuôn, thiếu sáng tạo trong cách làm. Chính điều đó đã đặt ra thách thức cho cơ sở trong phát triển phong trào đạt hiệu quả bền vững. Từ hạn chế chung này, nhiều địa phương, trong đó có vùng tập trung đông đồng bào Khmer đã mạnh dạn xây dựng và thí điểm những mô hình hay cho phong trào.

Một buổi sinh hoạt của “Tổ tự quản dòng tộc về ANTT” ấp Vĩnh Lộc (xã Vĩnh Phú Đông, huyện Phước Long). Ảnh: H.T

Điển hình là mô hình Tổ dòng tộc tự quản về an ninh trật tự (ANTT) ấp Vĩnh Lộc (xã Vĩnh Phú Đông, huyện Phước Long). Tổ do chùa Đìa Muồng phối hợp với Công an xã thành lập vào năm 2011. Hơn 6 năm hoạt động, lực lượng của Tổ ngày càng phát triển với 13 họ tộc (316 hộ, trên 1.300 khẩu), trong đó dân tộc Khmer chiếm trên 94%. Mục đích xây dựng mô hình nhằm tập hợp, tăng cường tinh thần đoàn kết; nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền trong đồng bào; nêu cao trách nhiệm trong đấu tranh, phòng ngừa tội phạm. Đặc biệt, Tổ còn thường xuyên tổ chức, duy trì các hoạt động văn hóa tín ngưỡng, lễ hội đặc trưng của dân tộc Khmer. Hòa Thượng Lý Sa Muoth, Trụ trì chùa Đìa Muồng, phấn khởi cho biết: “Từ khi thành lập, Tổ dòng tộc tự quản về ANTT đã thu hút sự tham gia của đông đảo phật tử. Tại đây, bà con được giáo dục, nâng cao ý thức thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước. Nhờ đó, tình hình ANTT trong đời sống thường nhật, trong lễ hội của phum sóc luôn ổn định, các loại tệ nạn xã hội cũng được bài trừ. Và hiệu quả mô hình này đã tác động tích cực đến phong trào xây dựng đời sống văn hóa của địa phương”.
Vừa mới ra mắt, mô hình “Khu dân cư hài hòa, giảm nghèo và bảo vệ môi trường” tại ấp Giồng Giữa A (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) đã tạo được sự đồng thuận của bà con. Hơn 97% hộ đồng bào Khmer đã tự nguyện cam kết thực hiện quy chế của khu dân cư. Theo đó, các hộ tham gia mô hình này phải thực hiện các quy định về nếp sống văn minh; gìn giữ và phát huy tình làng nghĩa xóm; tương trợ phát triển kinh tế, giúp nhau thoát nghèo; chung tay bảo vệ môi trường sống, xây dựng mỹ quan nông thôn. Đặc biệt, các hộ nghèo của khu dân cư sẽ được ưu tiên quan tâm, chăm lo đời sống kinh tế bằng nhiều hình thức như: nhận nhà tình thương, vay vốn sản xuất, chăm sóc sức khỏe… Ngoài ra, các hộ cũng được tập huấn trang bị kiến thức, kỹ năng phân loại, xử lý các loại rác thải sinh hoạt, nông nghiệp để bảo vệ môi trường. Bà Thị Suôl, người dân sinh sống tại khu dân cư bày tỏ: “Trước đây, việc bảo vệ môi trường của đồng bào Khmer chưa được thực hiện tốt, làm ảnh hưởng đến sự phát triển ấp văn hóa, gia đình văn hóa. Vì vậy, mô hình này sẽ góp phần làm chuyển biến nhận thức của đồng bào về vai trò của môi trường, từng bước làm thay đổi cảnh quan nông thôn. Dù mô hình chỉ mới bước đầu áp dụng nhưng bà con rất phấn khởi, tích cực hưởng ứng”.
Ngoài ra, không thể không nhắc đến những mô hình hay trong phong trào tại các vùng đông đồng bào Khmer như: “Ấp lành mạnh không có tệ nạn xã hội” (thị trấn Ngan Dừa, huyện Hồng Dân), “Ấp không có người sinh con thứ 3” (xã Long Điền, huyện Đông Hải), “Toàn dân tích cực đóng góp xây dựng đường làng, ngõ xóm xanh - sạch - đẹp” (xã Phong Thạnh Đông, TX. Giá Rai)… 
Dẫu chỉ là mô hình nhỏ, nhưng những cách làm mới, ý nghĩa này đã và đang đưa phong trào xây dựng đời sống văn hóa trong vùng có đông đồng bào Khmer từng bước khởi sắc hơn.
HỮU THỌ